నూతన వ్యాసములు:
latest

728x90

header-ad

468x60

- ఆర్ఎస్ఎస్ -

ఆర్ఎస్ఎస్
దేవార్చన లేబుల్‌తో ఉన్న పోస్ట్‌లను చూపుతోంది. అన్ని పోస్ట్‌లు చూపించు
దేవార్చన లేబుల్‌తో ఉన్న పోస్ట్‌లను చూపుతోంది. అన్ని పోస్ట్‌లు చూపించు

22, ఆగస్టు 2020, శనివారం

గణేష్‌ దీక్షమాలాధారణ -Ganesh Deeksha maalaadhaarana

కార్తీక మాసం వస్తె అయ్యప్ప మాల వేసే భజనలో కనిపించే స్వాములను చూస్తుంటాం . ఇప్పుడు వినాయ మాలధారణ వేయడం మొదలైనది . ఇది ఎప్పటి నుండో ఉన్నపటికీ బహుల ప్రచారము జతగలేదు . సాదారనము ఈ మాల 1121 రోజులు లేదా 41 రోజులు వేసి దీక్షలో ఉంటారు . 41 రోజు మాలను ధరించేభక్తులు వినాయక చవితికి ముందు 21రోజులు , 21రోజు మాల ధరించే భక్తులు వినాయక చవితిరోజున ధరించడం జరుగుతుందన్నారు. 21 & 41 రోజు అనంతరం దీక్షా విరమణ కాణిపాక సిధ్ది వినాయక దేవాలయంలో గావింపబడుతుంది . వినాయక చవితి రోజున గణేష్‌దీక్ష మాలాధారణ చేయడం ఆనవాయితీ అని గణేష్ దీక్ష చేపట్టే భక్తులకు స్వామివారి ఆలయం వద్ద దర్శనానికి కూడా ప్రత్యేక సమయం ఏర్పాట్లు చేయనున్నట్లు కానిపాకం ఆయల పూజారి తెలిపారు. గణేష్‌దీక్ష చేపట్టిన భక్తులందరికి స్వామివారి ఉచిత నిత్య అన్నదానం సత్రంలో భోజన వసతి కల్పించనున్నట్లు ఆయన తెలిపారు.
  • ఐదేళ్ళ(5) నుంచి 70 యేళ్ళ వయసు వరకూ ఎవరైనా ఈ దీక్ష తీసుకొని సంకటవిమోచన గణపతిని పూజించవచ్చును
  • మాలధారణ చేసిన భక్తులు రోజూ తెల్లవారుజామున నిద్రలేచి ఐదు గంటలకల్లా స్నానాధికాలు ముగించుకోవాలి 
  • వినాయక దేవాలయము చేరి పూజలు , అభిశేకాలు నిర్వహించాలి . యాగ శాలలో చేరి గణేషుని సేవలో ఇతర కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనాలి .9.00 గంటల కల్లా ఎవరివిధులకు వారు వెళ్ళిపోవచ్చును
  • మధ్యాహ్నము భిక్ష యదావిధిగా ఉంటుంది
  • సాయంత్రము 6.00 గంటలకు గణనాధుని విశేషపూజలు , భజన ఉంటుంది
ఈవిధముగా దీక్షను 21 రోజులు పాటు చేస్తే కార్యసిద్ధి , అభీష్టసిద్ధి కలగడం తో పాటు మానసిక ప్రశాంతత లభిస్తుంది . విద్యార్ధులకు విద్య , ధనార్ధికి ధనము , మోక్షార్ధికి మోక్షము ... ఇలా ఏ భావముతో పూజిస్తే అది సిద్ధిస్తుంది అని పూజారి తెలిపారు . ఇక్కడ నమ్మకమే ఒక ఔషధము లా పనిసేస్తుంది .గణపతి మంత్రము నిష్టగా జపం చేస్తే అభీష్టాలు సిద్ధిస్తాయని నమ్మకము . గణపతిని స్మరించినా విఘ్నాలు తొలుగుతాయి . స్వామి దీక్ష చేపట్టి 11, 21, 41 దినాలు ఇంట్లో పూహించుకుంటే సర్వాభీష్టాలు నెరవేరుతాయని అంటారు . ఈ మాలధారణ వినాయక చవితి రోజుల్లోనే కాకుండా .. సంవత్సరం పొడుగునా ఎప్పుడైనా ఒక శుభమూర్తాన మాల ధరించవచ్చని గురుస్వాములు అంటారు .

రచించినది: కోటి మాధవ్ బాలు చౌదరి

సంకటహర వినాయక చతుర్థి - వ్రతం - Sankata chaturdasi vratam

sankatahara-vinayaka-chaturdi-vratam

స‌క‌ల విఘ్నాల‌కు అధిప‌తి ఆదిదంప‌తుల కుమారుడైన వినాయ‌కుడు. ఆయ‌న‌ను పూజిస్తే అన్నిసంక‌టాలు తొల‌గిపోతాయి. అందుక‌నే ప్ర‌తిమాసంలో పౌర్ణ‌మి అనంత‌రం వ‌చ్చే చ‌తుర్థినాడు  సంకటహర చతుర్థిని నిర్వ‌హిస్తాం. దీనినే సంక‌ష్ట‌హార చ‌తుర్థి అని కూడా అంటారు. చ‌వితికి అధప‌తి వినాయ‌కుడు. స్వామిని ఈ రోజున నిండుమ‌న‌సుతో కొలిస్తే అన్ని సంక‌టాలు తొల‌గిపోతాయ‌ని గ‌ణ‌ప‌తిపురాణం పేర్కొంటుంది. సాధార‌ణంగా ఈ పూజ చేసేవారు ఆ రోజున ఉప‌వాస‌ముండాలి.సాయంత్రం చంద్ర‌ద‌ర్శ‌నం త‌రువాత విర‌మించాలి. స‌మీప గ‌ణ‌ప‌తి ఆల‌యంలో జ‌రిగే సంక‌ట‌హార‌చ‌తుర్థి వ్ర‌తంలోపాల్గొనాలి. వినాయ‌క‌చ‌వితిరోజున చంద్రున్ని చూడ‌కూడ‌దు. అయ‌తే సంక‌ట‌హార చ‌తుర్థి రోజున చంద్రున్ని చూడాలి. మంగ‌ళ‌వారంనాడు వ‌చ్చే సంక‌ట‌హార‌చ‌తుర్థిని అంగార‌క చ‌తుర్థి అంటారు. ఆ రోజున ఈ వ్ర‌తంనిర్వ‌హిస్తే మ‌రిన్ని మంచి ఫ‌లితాలు ల‌భిస్తాయి.

సంకటహర గణపతి :
సంకటహర గణపతి సకల భయ నివారకుడు. కుజుడిచేత పూజింపబడిన కుజదోష నివారకుడిగా, యముడిచేత పూగణేశుని వ్రతాలలో అత్యంత ప్రభావవంతమైనదీ, సర్వ సంకటాలను నివారించేదీ సంకష్టహర గణపతి వ్రతం. గణేశ పురాణం ప్రకారం వినాయకుని ఉపాసన ప్రాథమికంగా రెండు విధాలు.
అవి: 
1. వరద గణపతి పూజ
2. సంకష్టహర గణపతి పూజ.

వీటిలో వరద గణపతి పూజ చాలావరకు అందరికీ తెలిసినదే, అది మనమందరమూ ప్రతీ సంవత్సరమూ చేసుకునే 'వినాయక చవితి'. అన్ని రకాల వరాలనూ మనకనుగ్రహించే ఈ వరద గణపతినే సిద్ధి గణపతి, వరసిద్ధి గణపతి అని కూడా పిలుస్తూ ఉంటారు.

వ్రత కథ :
పుత్ర సంతానం లేని కృతవీర్యుని తపస్సు పితృలోకంలో ఉన్న అతని తండ్రిని కదిలించగా, అతడు బ్రహ్మదేవుని ప్రార్థించి తన పుత్రునికై ఈ వ్రతాన్ని పుస్తకరూపంలో పొందినట్లూ, దానిని స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి కృతవీర్యునికి ప్రసాదించినట్లూ గణేశ పురాణం తెలుపుతుంది. కృతవీర్యుడు దీనిని పాటించి గణేశానుగ్రహంతో కార్తవీర్యార్జునుని వంటి పుత్రుని పొందిన విషయం ఇంద్రుని వల్ల తెలుసుకున్న శూరసేనుడనే మహారాజు తానూ సంకష్టహర గణపతి వ్రతం ఆచరించి, తనతో పాటు తన రాజ్యంలోని ప్రజలనందరినీ వైనాయకలోకానికి తీసుకువెళ్ళగలిగినట్లూ వ్రత కథ.

గణేశ పురాణంలో అనేక కథల రూపంలో సంకష్టహర గణపతి వ్రతాచరణ వలన కలిగే లాభాలు వివరించారు. వాటిలో పుత్ర సంతాన ప్రాప్తి, బ్రహ్మహత్యాపాతక నాశనము, వికలాంగ దోష నిర్మూలనము, రాజ్య ప్రాప్తి, కుజ దోష నివారణము, క్షయ వ్యాధి శమనము, బానిసత్వ విముక్తి, క్రోధోపశమనము, అకాల మృత్యు హరణము, కుష్ఠు వ్యాధి నివారణము, జ్ఞాన ప్రాప్తి, మహిమ, నష్ట వస్తు ప్రాప్తి, మనోభీష్ట సిద్ధి, యుద్ధ విజయము, గురు అనుగ్రహము, ఇంద్రియ పటుత్వము మొదలైనవి అనేకం ఉన్నాయి. అయితే నేటికాలంలో వాటి అన్నింటి అవసరం కూడా చాలామందికి లేదు. అందుకే గణేశ ఉపాసకులు సాధారణంగా ఈ వ్రతాన్ని వివాహాలకు ఆటంకాలను తొలగించేదిగా, సంతానాన్ని ప్రసాదించేదిగా, దూరమైన బంధువులను తిరిగి కలిపేదిగా, జాతకదోషాలను పోగొట్టడంలో సాటిలేనిదిగా తెలియజేస్తున్నారు.జింపబడిన పాప నాశకుడిగా గణేశ పురాణం ఈతడిని కీర్తిస్తుంది. వరద గణపతి పూజకి శుక్ల చతుర్థి ముఖ్యమైనట్లుగా సంకష్టహర గణపతి పూజకి కృష్ణ చతుర్థి (బహుళ చవితి) ముఖ్యం. వాటిలొనూ మంగళ వారంతో కూడిన కృష్ణ చతుర్థి మరింత ముఖ్యం. దానినే అంగారక చతుర్థి లేదా భౌమ చతుర్థి అని పిలుస్తారు. అవి సంవత్సరానికి ఒకటి రెండు సార్లు వస్తూ ఉంటాయి.


రచన: కోటి మాధవ్ బాలు చౌదరి

11, ఆగస్టు 2020, మంగళవారం

శ్రీ కృష్ణ జన్మాష్టమి - Sri Krishna Janmashtami

 శ్రీ కృష్ణ జన్మాష్టమి - Sri Krishna Janmashtami
ప్పుడు ధర్మానికి చ్యుతి , అధర్మానికి విజ్రుంభన కలుగుతాయో అప్పుడు భగవంతుడు అవతరించి ధర్మ సంస్థాపనం చేస్తాడని భగవద్గీత చెబుతోంది . ఉపనిషత్తుల కాలం లో ఉద్భవించిన 'సత్యం , శివం , సుందరం ' ప్రేమ వచనాలు అనంతర కాలం లో ఒకే మహామహితాత్మునిలో కేంద్రీకృతమై భారత దేశాన్ని ఆధ్యాత్మికం గా , రాజకీయం గా స్పందింపజేసాయి. శ్రీ కృష్ణుడు ఒక గురువు ,నేత , రాజకీయవేత్త , మహర్షి , విశ్వసారధి , యోగేస్వరేస్వరుడు ,మహానుభావుడు అయిన ఈతని పుట్టిన రోజునే పండగ గా హిందువులు జరుపుకొంటారు .

సృష్టికర్త అయిన మహావిష్ణువు బ్రహ్మాండాన్ని ఉద్ధరించడానికి శ్రీకృష్ణుడిగా జన్మించిన కృష్ణ జన్మాష్టమిని "కృష్ణాష్టమి", "గోకులాష్టమి" లేదా అష్టమి రోహిణి అని పిలుస్తారు. ఉట్ల పండుగ అనికూడా పిలువబడే శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమిని గురించి తొలి తెలుగు వాగ్గేయకారుడు తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యుడు ఒక కీర్తనలో ఇలా సెలవిచ్చాడు
"పైకొని చూడరె వుట్ల పండుగ నేడు
ఆకడ గొల్లెతకు ననందము నేడు
అడర శ్రావణబహుళాష్టమి నేడితడు
నడురేయి జనియించినాడు చూడ గదరే.
మహాభారత యుద్ధంలో పాండవ పక్షపాతిగా నిలిచి శతసోదరులైన కౌరవులను వారి సైన్యాన్ని సంహరింపజేయడం ద్వారా లోక కళ్యాణానికి బాటలు వేసిన శ్రీకృష్ణుని దర్శిస్తే మన పాపాలు సైతం సంహరించబడుతాయి.
  • హిందూమతానికి ఆదర్శప్రాయ గ్రంధమైన గీతా సారాంశాన్ని అందించిన శ్రీకృష్ణ భగవానుడి జన్మ దినమైన శ్రీకృష్ణాష్టమి వేళ శ్రీ కృష్ణ దేవాలయాలను దర్శిస్తే జన్మ జన్మలకు సరిపోయే పుణ్యఫలం భక్తుల సొంతమౌతుంది. అందుకే కృష్ణాష్టమి వేళ శ్రీకృష్ణ దేవాలయాలను గానీ, గౌడీయ మఠాలను గానీ దర్శిస్తే చాలా శుభప్రదం.
  • శ్రీకృష్ణుని దేవాలయాన్ని సందర్శించిన సమయంలో కృష్ణ ధ్యాన శ్లోకములు పఠిస్తే చాలా మంచిది. అలాగే ఆ దేవదేవుని సన్నిధిలో అష్టోత్తర పూజను చేయిస్తే చేయించిన వారికి సఖల సుఖాలు సొంతమౌతాయి. దీనితోపాటు కృష్ణ సహస్రనామ పూజను కూడా చేయిస్తే చాలా మంచిది.
  • దేవాలయ సందర్శన వేళ శ్రీకృష్ణుని లీలా వినోద మాలిక శ్రీభాగవతం గ్రంధాన్ని కొని దాన్ని పఠించగల్గితే స్వర్గ సౌఖ్యం సొంతమౌతుంది. కృష్ణాష్ఠమి సందర్భంగా సన్నిహితులకు శ్రీ కృష్ణ నిత్యపూజ పుస్తకాలను అందించడం శుభకరం.
  • కృష్ణాష్టమి వేళ శ్రీకృష్ణుని దేవాలయ నిర్వాహకులు సైతం శ్రీకృష్ణుని లీలలను తెలిపే వివిధ నృత్య నాటకాలను, శ్రీకృష్ణుని చరితకు సంబంధించిన ఉపన్యాసాలను ఏర్పాటుచేస్తే భక్తులకు చాలా ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.
  • శ్రీకృష్ణుడు దేవకి వసుదేవులకు... దేవకి ఎనిమిదో గర్భంగా శ్రావణమాసము కృష్ణ పక్షం అష్టమి తిధి రోజు రోహిణి నక్షత్రమున ... కంసుడు చెరసాలలో జన్మించాడు. చాంద్రమాన పంచాగం ప్రకారం శ్రావణ బహుళ అష్టమి తిథి. ఇదే రోజు రోహిణి నక్షత్రము కొద్ది సేపు చంద్రాయుక్తమై ఉంటుంది. 
కృష్ణ జన్మాష్టమి పర్వదినం:

కృష్ణ జన్మాష్టమి (సంస్కృతం: कृष्ण जन्माष्टमी) శ్రీ మహావిష్ణువు బ్రహ్మాండాన్ని ఉద్ధరించడానికి హిందూ ఇతిహాసాలలో ఎనిమిదవ అవతారము శ్రీకృష్ణుడు జన్మదినము. కృష్ణ జన్మాష్టమిని కృష్ణాష్టమి అని లేదా జన్మాష్టమి లేదా గోకులాష్టమి లేదా అష్టమి రోహిణి అని కూడా పిలుస్తారు.

జన్మ తిథి:
శ్రీకృష్ణుడు దేవకి వసుదేవులకు దేవకి ఎనిమిదో గర్భంగా శ్రావణమాసము కృష్ణ పక్షం అష్టమి తిథి రోజు కంసుడు చెరసాలలో జన్మించాడు. చాంద్రమాన పంచాగం ప్రకారం శ్రావణ బహుళ అష్టమి తిథి. ఇదే రోజు రోహిణి నక్షత్రము కొద్ది సేపు చంద్రాయుక్తమై ఉంటుంది

కృష్ణాష్టమి పండుగ విధానం:
చేతవెన్న ముద్ద చెంగల్వపూదండ
బంగారు మొలతాడు పట్టుదట్టి
సందె తావీదులు సరిమువ్వ గజ్జెలు
చిన్ని కృష్ణ నిన్ను చేరికొలుతు
కృష్ణాష్టమి నాడు భక్తులు పగలంతా ఉపవాసం ఉండి, సాయంత్రాం శ్రీకృష్ణుని పూజిస్తారు.
శ్రావణ మాసంలో లభించే పళ్ళు,అటుకులు, బెల్లం కలిపిన వెన్న, పెరుగు, మీగడ స్వామికి నైవేద్యం పెడతారు.ఉయాల కట్టి అందులో శ్రీకృష్ణ విగ్రహాల్ని పడుకోబెట్టి ఊపుతూ రకరకాల పాటలు, కీర్తనలు పాడతారు.

పుర వీధుల్లో ఎత్తుగా ఉట్లు కట్టి పోటీపడి వాటిని కొడతారు. అందుకే ఈ పండుగని 'ఉట్ల పండుగ' లేదా 'ఉట్ల తిరునాళ్ళు' అని పిలుస్తారు.

భక్తిశ్రద్ధలతో శ్రీకృష్ణ జయంతి వ్రతంగా ఆచరిస్తే గోదానం చేసిన ఫలితం, కురుక్షేత్రంలో సువర్ణదానం చేసిన ఫలం దక్కుతుందని బ్రహ్మాండ పురాణం చెప్పింది. కలియుగంలో కల్మషాల్ని హరించి, పుణ్యాల్ని ప్రసాదించే పర్వదినం ఇదని కూడా వివరించింది.. దుష్టశిక్షణ.. శిష్ట రక్షణ... అన్న గీతోపదేశంతో మానవాళికి దిశనిర్దేశం చేశారు కృష్ణభగవానుడు. మహాభారత యుద్ధాన్ని ముందుండి నడిపించిన మార్గదర్శి ఆయన. మహా భాగవతం కథలను విన్నా... దృశ్యాలను తిలకించినా జీవితానికి సరిపడా విలువలెన్నో బోధపడతాయి. ఆ కావ్యం ఇప్పటి పరిస్థితులకు ఒక మార్గదర్శకంగా ఉండటం కృష్ణుడి మహోన్నత వ్యక్తిత్వానికి, ఆయన లీలలకు అద్దం పడుతోంది. ద్వాపరయుగంలో జన్మించిన కృష్ణుడు నేటి కలియుగానికి ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారు. అందుకే ఆయన్ను అందరూ తమ ఇష్టదైవంగా కొలుస్తున్నారు. వివిధ రూపాల్లో, సంప్రదాయాలతో భక్తిప్రపత్తులతో కృష్ణుడిని కొలుస్తున్న ఆయా రాష్ట్రాల వారి సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు మన భారతీయ సంస్కృతికి విలక్షణమైన అందాన్ని తెస్తాయి.

రచన: కోటి మాధవ్ బాలు చౌదరి


4, ఆగస్టు 2020, మంగళవారం

నోముకి వ్రతానికి మద్య తేడాలు - Nomulu, Vratamulu

నోముకి వ్రతానికి మద్య తేడాలు 

భగవంతుని పూజించడానికి అనేకానేక మార్గాలలో నోము , వ్రతము లు అనేవి ముఖ్యము గా స్త్రీలు పాటించేవాటిలో సాధారణమైన భక్తి విధానాలు . భగవంతుడు - దేవుడు అనేది మానవుని నమ్మకము . దండము పెట్టి దక్షిణ ఇస్తే చేసే పాపాలు పోయి పుణ్యము వస్తుందంటే నవీనకాలము లో శాస్ర ప్రరంగా నమ్మకము కుదరడలేదు . ఏది ఏమైనా మన ప్రాచీన గ్రంధాలు లలో ఉన్న ప్రకారము ....

నోము: మనస్సుని కేవలము భగవంతుని పైనే లగ్నము చేసి స్వామిని పూజించి ధ్యానము చేసేది - నోము . ఉదా: శ్రావణమంగళవారం నోము , అట్లతద్ది నోము. నోములు నోచుట అనాదిగా ఆచారముగా ఉన్నది. స్త్రీలకు బాల్యము నుంచి సదాచార సంపత్తులను సంప్రాప్తింప జేయుటకు గాను ఈ నోముల ఆచారం ఏర్పడి ఉండవచ్చును. ఈ నోములలో చిన్నతనం నుండి స్త్రీలు కోరవలసిన సామాన్య సుఖసంతోషాలు మొదలుకొని వార్ధక్యములో వాంఛించు కైవల్యప్రాప్తి కొరకు కోరికలకు తగినట్లుగా ఆచరించవలసిన నోములు కలవు. ఈ నోములలో నిగూఢమై యున్న మొదటి ధర్మము వితరణం అనగా ఉన్నంతలో పండో, పత్రమో, వస్తువో, ధనమో, ధాన్యమో, భోజనమో ఇతరులకు ఇవ్వడము.

వ్రతము : అత్యంత నియం నిష్టలతో మంత్రోచ్చాటనలతో ధూపదీప నైవేద్యాలతో భగవతుని (దేవుని లేదా దేవతను )సేవించేది వ్రతము . వ్రతము ... అనగా దీర్ఘకాలాను పాలనీయమైన సంకల్పము. సంకల్పము అనగా "ఇది నేను చేయవలెను, విడవరాదు" అనుకొనుట. నియమ-నిబంధనలతో ఉపవాసము తో చేసే పూజ లేక అరాధన . వ్రతము లో సంకల్పము , దీక్ష , కథాపఠనము తప్పనిసరి . వ్రతము చేయుటవలన సమస్త పాపములు పోయి ... పుత్ర పౌత్ర సంపదాభివృద్ధి , సర్వ సౌభాగ్యములు కలుగును. ఉదా: వరలక్ష్మీ వ్రతం. సావిత్రీ వ్రతం. గౌరీ వ్రతం. మున్నగునవి .
  • ➲ నోము అనగా దీర్ఘకాలాను పాలనీయమైన సంకల్పము. సంకల్పము అనగా "ఇది నేను చేయవలెను, విడవరాదు" అనుకొనుట. జీవితపు నాలుగు దశలలో ఆచరించు నోములున్నవి. సంస్కృత సారస్వతంలో మూడు వందల ఇరవై నోములు కలవని ప్రతీతి.
  • ➲ నోము..అంటే..కొన్ని వారాలు అనీ.. సంవత్సరాలు అనీ ఉంటుంది..నోము పట్టి అక్షింతలు వేసుకుంటే..గడువు కాలం పూర్తి అయ్యాక ఉద్యాపనతో పూర్తి అవుతుంది.
  • ➲ వ్రతము అంటే..ఆరోజుకే..పూర్తి చేసేది..సత్యనారాయణ వ్రతం..వరలక్ష్మీ వ్రతం.. వినాయక Vratam లాంటివి..
  • ➲ ఆంధ్ర, తెలంగాణ దేశమున స్త్రీలు, పిల్లలు నోములు నోచుట అనాదిగా ఆచారముగా ఉన్నది. స్త్రీలకు బాల్యము నుంచి సదాచార సంపత్తులను సంప్రాప్తింప జేయుటకు గాను ఈ నోముల ఆచారం ఏర్పడి ఉండవచ్చును.
  • ➲ ఈ నోములలో చిన్నతనం నుండి స్త్రీలు కోరవలసిన సామాన్య సుఖసంతోషాలు మొదలుకొని వార్ధక్యములో వాంఛించు కైవల్యప్రాప్తి కొరకు కోరికలకు తగినట్లుగా ఆచరించవలసిన నోములు కలవు.
  • ➲ ఈ వ్రతములలో కొన్ని పురాణ వ్యాఖ్యాత సూత మహర్షి చెప్పినవి కూడా కలవు. త్రిలోక సంచారియైన నారదుడు చెప్పినవి కొన్ని కలవు. స్త్రీలు ప్రాతఃకాలముననే లేచి చేయవలసిన నిత్యకృత్యములన్నీ ఈ వ్రతాలు ఆచరించడం ద్వారా సిద్ధిస్తాయి.
  • ➲ ఈ నోములలో నిగూఢమై యున్న మొదటి ధర్మము వితరణం అనగా ఉన్నంతలో పండో, పత్రమో, వస్తువో, ధనమో, ధాన్యమో, భోజనమో ఇతరులకు ఇవ్వడము.
ఇతర ప్రయోజనములు భగవద్భక్తి, సదాచార సంపత్తి, ఉదయమే లేచుట, నిత్యకృత్యములు తీర్చుకొనుట, స్నానమాచరించుట, మడి వస్త్రములు ధరించుట, పచన కార్యములు నెరవేర్చుట, భక్తిశ్రద్ధలతో షోడశోపచారముల తో దైవము నారాధించుట, దైవ నివేదితమైన ప్రసాదమును అందరికి పంచి తాను స్వీకరించుట .

కొన్ని నోములు.
  • ➧ అంగరాగాల కథ
  • ➧ అక్షయబొండాల కథ
  • ➧ అట్ల తద్దె కథ
  • ➧ అన్నము ముట్టని ఆదివారముల నోము
  • ➧ అమావాస్య సోమవారపు కథ
  • ➧ ఆపద లేని ఆది వారపు కథ.
  • ➧ ఉండ్రాళ్ళ తద్దె కథ
  • ➧ ఉదయ కుంకుమ నోము
  • ➧ ఉప్పుగౌరీ నోము కథ
  • ➧ కందగౌరీ నోము కథ
  • ➧ కడుపుకదలనిగౌరీ నోము కథ
  • ➧ కన్నెతులసమ్మ కథ
  • ➧ కరళ్ళగౌరీ నోము కథ
  • ➧ కల్యాణగౌరీ నోము కథ
  • ➧ కాటుకగౌరీ నోము కథ
  • ➧ కార్తీక చలిమళ్ళ కథ
  • ➧ కుంకుమ నోము గౌరీ కథ
  • ➧ కుందేటి అమావాస్య కథ
  • ➧ కృత్తిక దీపాల కథ
  • ➧ కేదారేశ్వర వ్రతం
  • ➧ కైలాసగౌరీ నోము కథ
  • ➧ క్షీరాబ్ధిశయన వ్రతం
  • ➧ గంధతాంబూలము కథ
  • ➧ గడాపలగౌరీ నోము కథ
  • ➧ గణేశుని నోము కథ
  • ➧ గాజులగౌరీ నోము కథ
  • ➧ గుడిసె నోము కథ
  • ➧ గుమ్మడిగౌరీ నోము కథ
  • ➧ గూనదీపాలు బానదీపాలు కథ
  • ➧ గౌరీ వ్రతం
  • ➧ గ్రహణగౌరీ నోము కథ
  • ➧ గ్రామకుంకుమ కథ
  • ➧ చద్దికూటి మంగళవారపు కథ
  • ➧ చిక్కుళ్ళగౌరీ నోము కథ
  • ➧ చిత్రగుప్తుని కథ
  • ➧ చిలుకు ముగ్గుల కథ-1
  • ➧ చిలుకు ముగ్గుల కథ-2
  • ➧ తరగనాది వారముల నోము
  • ➧ తవుడుగౌరీ నోము కథ
  • ➧ త్రినాధ ఆదివారపు నోము కథ
  • ➧ దంపతుల తాంబూలము నోము
  • ➧ దీపదానము నోము కథ
  • ➧ ధైర్యగౌరీ నోము కథ
  • ➧ ధైర్యలక్ష్మీ వ్రత కథ
  • ➧ నందికేశ్వర వ్రత కథ
  • ➧ నవగ్రహ దీపాల కథ
  • ➧ నిత్యదానము కథ-1
  • ➧ నిత్యదానము కథ-2
  • ➧ నిత్యవిభూతి కథ
  • ➧ నిత్యశృంగారము కథ
  • ➧ నెల సంక్రమణ దీపాల కథ
  • ➧ పండుతాంబూలము కథ
  • ➧ పదమూడు పువ్వుల కథ
  • ➧ పదహారు కుడుముల నోము
  • ➧ పదారు ఫలముల నోము
  • ➧ పసుపు నోము గౌరీ కథ
  • ➧ పువ్వు తాంబూలము నోము
  • ➧ పూర్ణాది వారముల నోము
  • ➧ పెండ్లి గుమ్మడి నోము
  • ➧ పెద్ద సంక్రమణ దీపాల కథ
  • ➧ పెరుగుమీద పేరినెయ్యి కథ
  • ➧ పోలాల అమావాస్య కథ
  • ➧ పోలి స్వర్గమునకు వెళ్ళు నోము
  • ➧ ఫలశృతి
  • ➧ బారవత్తుల మూరవత్తుల కథ
  • ➧ బాలాది వారముల నోము
  • ➧ బొమ్మలనోము కథ
  • ➧ మారేడుదళ వ్రత కథ
  • ➧ ముని కార్తీకవ్రతము కథ
  • ➧ మూగనోము కథ
  • ➧ మూసివాయనాల కథ
  • ➧ మొగ్గదోసిళ్ళ కథ
  • ➧ లక్ష పసుపు నోము
  • ➧ లక్ష వత్తుల నోము
  • ➧ విష్ణుకమలాల కథ
  • ➧ శాకదానము కథ
  • ➧ శివదేవుని సోమవారపు నోము కథ
  • ➧ సూర్యచంద్రుల కథ
  • ➧ సూర్యపద్మము కథ

వ్రతములు..

  • ➧ శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రతము
  • ➧ శ్రీ మంగళగౌరీ వ్రతము
  • ➧ శ్రీ వినాయకచతుర్థీ వ్రతము
  • ➧ శ్రీ కేదారేశ్వర వ్రతము
  • ➧ శ్రీ కార్తీకసోమవార వ్రతము
  • ➧ శ్రీ స్కందషష్టీ వ్రతము
  • ➧ శ్రీ సావిత్రీగౌరీ వ్రతము
  • ➧ శ్రీ శివరాత్రి వ్రతము
  • ➧ శ్రీ నందికేశ్వర వ్రతము
  • ➧ శ్రీ కులాచారావన వ్రతము
  • ➧ శ్రీ ఏకపత్నీ వ్రతము

లోకా సమస్తా సుఖినో భవంతు..!!

31, జులై 2020, శుక్రవారం

శ్రావణ మాసంలో పాటించాల్సిన నియమాలు - Sravana Masam, Lakshmi Pooja

పాటించాల్సిన నియమాలు
భక్తితో వేడుకుంటే వరాలందించే తల్లి వరలక్ష్మీ దేవి. ఈ వ్రతాన్నిఆచరించడానికి ఏ నిష్ఠలు, నియమాలు, మడులు అవసరం లేదు. నిశ్చలమైన భక్తి, ఏకాగ్రచిత్తం ఉంటే చాలు. వరలక్ష్మీవ్రతం ఎంతో మంగళకరమైంది.

ఈ వ్రతాన్నిచేయడంవల్ల లక్ష్మీదేవి కృపాకటాక్షలు కలిగి ఐశ్వర్యం సిద్ధిస్తుంది. సకల శుభాలుకలుగుతాయి. స్త్రీలు దీర్ఘకాలం సుమంగళిగా ఉండేందుకు ఈ వ్రతం ఆచరించడం తప్పనిసరి. లక్ష్మీదేవి సంపదలనిచ్చే తల్లి. సంపదలంటే కేవలం ధనం మాత్రమేకాదు. ధాన్య సంపద, పశు సంపద, గుణ సంపద, జ్ఞాన సంపద మొదలైనవి ఎన్నో ఉన్నాయి. ‘వర’ అంటే శ్రేష్ఠమైన అర్థం కూడా ఉంది.

సంకలనం: కోటి మాధవ్ బాలు చౌదరి

దీపలక్ష్మీ పూజ, లక్ష్మీపూజ - Deepa lakshi pooja or Lakshmi Pooja

దీపలక్ష్మీ పూజ, లక్ష్మీపూజ - Deepa lakshi pooja or Lakshmi Pooja
క్తితో , ఏకాగ్రతతో ప్రతిదినమూ శక్టి కొలదీ శ్రీ మహాలక్ష్మిని పూజించినవారికి ... ఆ లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహం పరిపూర్ణము గా లభిస్తుంది . నియమ నిస్టలతో 9 శుక్రవారారాలు అర్చిస్తే మనోభీష్టాలన్నీ నెరవేరతాయి . ఆశ్వయుజమాసము లో వచ్చే దీపావళి పండుగరోజున ఆభరణాలకీ , ధనానికీ పూజ చేయడం . . . లక్ష్మీపూజలో ఓ భాగము . ఇంటిని గోమయం తో శుబ్రము చేసి (పూరము ఇల్లు శుబ్రము చేయడానికి ఆవు పేడ, ఆవు మూత్రము తప్ప ఏమీ దొరికేవికావు .. ప్రస్తుతం ఫ్లోర్ క్లీనర్స్ ఎన్నో దొరుకుతున్నాయి ) కల్లాపిజల్లి , ముగ్గులు పెట్టి దీపాలును వెలిగించడమే లక్ష్మీపూజలో ముఖ్యమైనది .

వెలుగునిచ్చే దీపం ఒక్కటి ఉన్నా ఆ వెలుగు రేఖల్లో ప్రయాణం చేయడం సులభమవుతుంది. దీపాన్ని లక్ష్మితో పోల్చడం కూడా మన సంప్రదాయంలో ఉంది. దీపలక్ష్మి పూజ దీపావళి సందర్భంగా సర్వత్రా జరుపుకోవడం ఏనాటి నుంచో ఓ ఆచారంగా ఉంది. ఈ ఆచారం వెనుక కొన్ని విశ్వాసాలు, మరికొన్ని సమాజ చైతన్య విషయాలు కూడా ఉన్నాయి. దీప పూజలో ఆశ్వయుజ బహుళ త్రయోదశికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. ఈ పూజ దేశంలో ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కొక్క నమ్మకంతో చేస్తుంటారు.

దీపావళి పండుగ అనగానే సాధారణంగా నరక చతుర్దశి, దీపావళి అమావాస్య అనే రెండు రోజులు మాత్రమే ఎక్కువగా తెలుగునాట పండుగగా జరుపుకోవడం కనిపిస్తుంది. అయితే ఈ దీపాల సంబరం దీపావళికి రెండు రోజుల ముందు నుంచే అంటే త్రయోదశి నుంచే ప్రారంభమవుతుంది. ఈ త్రయోదశి వ్రతాన్ని గురించి వ్రత గ్రంథాలు పేర్కొంటున్నాయి. త్రయోదశి నాటి రాత్రి అపమృత్యు నివారణ కోసం నూనెతో దీపాన్ని వెలిగించి దాన్ని పూజించి ఇంటికి ఎదురుగా వెలుపలి భాగంలో ఉంచుతారు. దీనికి యమ దీపం అనిపేరు. ఇది యముడి అనుగ్రహాన్ని పొందడం కోసం పెడుతుంటారు. యమ లోకంలోని పితరులు తమ వారి గృహాలకు ఆ రోజున తిరిగి వస్తారని, అందుకే అలా యమ దీపం పెడతారని కొందరంటారు. ధన త్రయోదశి నాడు సాయంకాలం అలా దీపాన్ని ఓ పద్ధతి ప్రకారం పెడతారు. ఇంటిముందు దక్షిణ దిక్కుగా ఈ దీపాన్ని ఉంచుతారు. వచ్చే పితరులకు అది దారి చూపిస్తుందని నమ్మకం. ఇంటిలో ప్రతి గదిలోనూ ఈ రోజున ఒక దీపాన్ని ఉంచుతారు. ఈ దీపాలు పెట్టే బాధ్యత స్త్రీలదే. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇలా దీపం పెట్టడం తల్లిదండ్రులు లేని ఇంటి యజమాని మాత్రమే చేయడం ఉంది. తల్లిదండ్రులు జీవించి ఉన్నవారు యమ దీపాన్ని పెట్టక పోవడం కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉంది. ఇది ఆయా ప్రాంతాల ఆచార వ్యవహారాల నేపథ్యంలో జరుగుతుంది కనుక ఆయా ప్రాంతాల వారు వారి పెద్దల సూచనల మేరకు ఈ యమ దీపాన్ని పెట్టాలో అక్కర్లేదో నిర్ణయించుకుంటారు. ఆశ్వయుజ బహుళ త్రయోదశిని ఇలా ధన త్రయోదశి అనడం కనిపిస్తుంది. ధన త్రయోదశిని 'ధన్‌తేరాస్‌' అని అంటారు. ఈ రోజున లక్ష్మీపూజ అంతా చేస్తారు. ఇళ్లను శుభ్రం చేయడం, అలికి ముగ్గులు పెట్టి లక్ష్మీదేవిని ఇంటికి ఆహ్వానించడం చేస్తుంటారు. ఇంట్లో ఉన్న బంగారు, వెండి వస్తువులను పాలతో కడిగి శుభ్రం చేసి లక్ష్మీదేవి పూజలో ఉంచుతారు. ఇలా చేస్తే ధన కనకాలు అభివృద్ధి చెందుతాయన్నది నమ్మకం. ఆశ్వయుజ బహుళ త్రయోదశి తర్వాత వచ్చే చతుర్దశి నాడు కూడా లక్ష్మీపూజ చేస్తుంటారు. చతుర్దశి నాటి రాత్రి మూడోజాము తర్వాత నరక భయ నివారణ కోసం తలంటు పోసుకుంటారు. ఇలా చేయడం లక్ష్మీ దేవికి ప్రీతికరమని, అది సకల ఐశ్వర్య దాయకమని నమ్మకం. చతుర్దశి నాటి నూనెలో లక్ష్మి, నీటిలో గంగ ఉంటారు. కనుక ఆనాటి తలంటు స్నానానికి అంతటి ప్రత్యేకత ఉంది. తలంటు సమయంలో ఉత్తరేణు, సొర, తగిరిస లాంటి ఆకులను తలమీద తిప్పుకొని అవతల పారేస్తారు. ఇలా చేస్తే ఆ మనిషిలో ఉన్న చెడు, దరిద్రం అవతలకు పోతాయన్నది నమ్మకం. ఇలా తలంటు స్నానం అయ్యాక నరకుడిని ఉద్దేశించి యమ తర్పణం ఇవ్వడం పితృదేవతా పూజనంలో ఒక భాగం. అలాగే నాలుగు ఒత్తులతో ఉన్న దీపాన్ని కూడా దానం చేస్తారు. ఈ రోజున భోజనంలో మినపాకులతో కూర ఉండాలని పెద్దలు చెపుతారు. ఇదంతా నరక చతుర్దశి నాటి ఉదయ కాలపు పూజా వ్యవహారం. ఇక అదే రోజున సాయంకాలం నాడు దేవాలయంలోను, మఠంలోను దీపాలను వెలిగించాలి.

నరక చతుర్దశి నాడు ఇలా దీప దానం చేయడం, దీపాలను వెలిగించడం, మినపాకుతో వండిన కూరను తినాలనడంలో ఓ సామాజిక పరమైన బాధ్యత, ఆరోగ్య సూత్రాలు ఉన్నాయి. కేవలం ఎవరి ఇళ్ల ముందు వారు దీపాలు పెట్టి సంబరపడిపోక మఠాల వంటి వాటి దగ్గర కూడా దీపాలను ఉంచాలని హితబోధ చేస్తున్నట్లుగా ఇక్కడ అంతరార్ధం కనిపిస్తుంది. దీపావళి పండగ రోజులంటే అందరికీ సరదాయే. ఆ సరదా సమయాల్లో తమ పితరులను కూడా స్మరించుకునేందుకే యమ దీపం పెట్టడం ఆచారమైందంటారు.

రచన: కోటి మాధవ్ బాలు చౌదరి

శ్రీ మహాలక్ష్మి - Goddess Sri Lakshmi, Lakshmi devi

త్రిమూర్తులలో ఒకరయిన మహావిష్నువుని భార్య ... లక్ష్మి . చాలా మంది దేవతలకు వలెనే లక్ష్మికి ఎన్నో పేర్లు, అష్టోత్తర శతనామ స్తోత్రం, సహస్ర నామ స్తోత్రం వంటివి ఉన్నాయి. అధికంగా లక్ష్మిని సంబోధించే నామాలలో కొన్ని - లక్ష్మి, శ్రీ, సిరి, భార్గవి, మాత, పలుకు తేనెల తల్లి (అన్నమయ్య సంబోధన), నిత్యానపాయిని, క్షీర సముద్ర రాజ తనయ, పద్మ, పద్మాక్షి, పద్మాసన, కమల, పద్మప్రియ, రమ, ఇందిర.
మహాలక్ష్మి సిరిసంపదలకు అధిదేవత. జీవన సౌభాగ్యానికి దివ్యప్రతీక. సృష్టికి కారణభూతమైన ఆద్యపరాశక్తిని మన ప్రాచీన మహాద్రష్టలు సుమనోజ్ఞరూపాల్లో చిత్రించి ఆరాధించారు. ఆ శక్తి మహిమలను, దివ్యత్వ శోభలను అనేక దేవతామూర్తులుగా మలచారు. ప్రతిరూపం ఒక దివ్యసంకేతం. ప్రతి సంకేతం వెనక ఒక రహస్య సందేశం కనిపిస్తుంది.
మహాలక్ష్మిగా మనకు కనిపించే దేవి హిరణ్యవర్ణంలో భాసించే మధురమోహనమూర్తి. ఆమె చతుర్భుజాలతో పూర్ణవికసితపద్మంపై ఆశీనురాలై ఉంటుంది. ఆమె హస్తంలో ఒక పద్మం మొగ్గరూపంలో ఉంటుంది. సౌందర్యానికి, వినిర్మలతకు సంకేతం అది. పద్మం బురద నుంచి పుడుతుంది. మనలో ఏ వాతావరణ పరిస్థితులల్లోనైనా వికసించే అపరిమితశక్తికి ఈ పంకం సంకేతం.

మహాలక్ష్మి చుట్టూ నీరు ఆవరించి ఉంటుంది. ఈ నీరు జీవానికి సంకేతం. ఈ నీరు నిత్యప్రవాహశీలమై ఉంటుంది. అలా ప్రవహించకపోతే అది నిల్వఉండి పాడైపోతుంది. ధనం కూడా ప్రవహిస్తూ చలామణీ అవుతుండాలి. అందువల్లనే దాన్ని కరెన్సీ అన్నారు. కరెంటు (ప్రవాహమని ఒక అర్థం) అనే ఆంగ్లపదం నుంచి ఈ కరెన్సీ పదం వచ్చింది. ఈ ధన ప్రవాహాన్ని ఆపి, ధనాన్ని కూడబెట్టేవారు ధనం, జీవితం అంటే ఏమిటో అర్థం చేసుకోలేరు. ఆరోగ్యప్రదమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ వెనక కీలక రహస్యం చలామణీ.

జాజ్వల్యమానమైన శ్రీలక్ష్మీదేవి అతిలోక తేజస్సును, సుసంపన్నతను ప్రసరిస్తూ ఉంటుంది. ఆమె చతుర్భుజాలు చతుర్విధ పురుషార్థాలకు సంకేతాలు. అవి ధర్మార్థకామమోక్షాలు. జననమరణాల చక్రంనుంచి మనిషిని విముక్తంచేసి ఆమె మహాసత్యంవైపు నడుపుతుంది. ఆ పురుషార్థాలు మన జీవనస్తంభాలు. వేదోపనిషత్తులకు పునాదులు. మహాలక్ష్మి ఆకుపచ్చని చీర ధరిస్తుంది. అది అభివ్యక్త శక్తికి, వికాసానికి, సారభూతమైన భూదేవి పచ్చదనానికి సంకేతం. అప్పుడప్పుడు ఆమె ధరించే ఎర్రని చీర రంగు- కార్యశీలతకు, అంతశ్శక్తికి ప్రతీక.

లక్ష్మీదేవికి ఇరువైపులా రెండు శ్వేతగజాలు నిలబడి నీటిని చిమ్ముతూఉంటాయి. తన ధర్మాన్ని అనుసరించి వివేకంతో, నిర్మల మనస్సుతో, ఐహిక, ఆధ్యాత్మిక సంపదల కోసం నిరంతరాయంగా చేసే ప్రయత్నానికి అది సంకేతం. మహాలక్ష్మి చెంతనే ఒక తెల్లగుడ్లగూబ కనిపిస్తుంది. దీని వెనక రెండు సంకేతార్థాలు ఉన్నాయి. ఒక ప్రతీకకు అర్థం వివేకం, అదృష్టం. మరొక సంకేతార్థం తెలివిహీనత. సంపద తెలివిహీనుల గర్వం, అహంకారం కారణంగా మాయమవుతుంది. అందువల్లనే లక్ష్మిని చంచల అన్నారు. లక్ష్మికి ఒక సోదరి ఉంది. ఆమె పేరు అలక్ష్మి. ఆమె దురదృష్టానికి హేతువు. ధన నియమాలు పాటించకపోతే కలిగే దుస్థితి అది. లక్ష్మి అనే పదం సంస్కృత పదం లక్ష్యం నుంచి వచ్చింది. విస్పష్టమైన జీవన లక్ష్యం ఉన్నవారి చెంత లక్ష్మి సుస్థిరంగా ఉంటుంది. లక్ష్మీ పూజకు సాయంసమయం అనువైనది. పరిశుభ్రంగా ఉన్న ఇంటిలోకి మాత్రమే ఆమె ప్రవేశిస్తుందని నమ్మకం. మనస్సు, ఆత్మ సామరస్య, సౌందర్య ప్రాభవంతో వెలుగుతున్నచోట, ఆలోచనలు, సంవేదనలు, సామరస్య సౌందర్యమాధుర్యాలతో విలసిల్లేచోట- జీవితం, పరిసరాలు, కదలికలు, మన బాహ్య చర్యలు అతిలోక రామణీయకతతో శోభిల్లినప్పడు శ్రీమహాలక్ష్మి శాశ్వతంగా ఉండిపోతుందని చెబుతారు. ఆమె అడుగుపెట్టినచోట అద్భుతావహ ఆనంద స్రవంతులు పొంగిప్రవహిస్తాయి. శ్రీమహాలక్ష్మి సిరిసంపదలతోపాటు జీవితాన్ని భగవదానందప్రదీప్తం చేస్తుంది. సంతోషంలేని సంపదలు దేనికి? ఆమెను మనసారా ఆరాధిస్తే జీవితం అతిమనోహరకళాఖండంగా ప్రకాశిస్తుంది. పవిత్ర ఆనంద సుధామయమంత్రగీతమై రవళిస్తుంది. మన వివేకాన్ని మహదాశ్చర్యశిఖరాలపై నిలుపుతుంది ఆమె. సమస్త జ్ఞానాన్ని అధిగమించే ఆనందపు అంతర్నిక్షిప్త రహస్యాలు ఆమె మనకు సమావిష్కరిస్తుంది.

అపార విశ్వాసం, భక్తిప్రపత్తులు కలిగినవారి దృస్టిలో శ్రీమహాలక్ష్మి సిరిసంపదలు అనుగ్రహించడమే కాదు... వ్యర్థ జీవన చక్ర భ్రమణాన్ని అమృతరసప్లావితంచేసే దేవత!

ప్రధాన గాధలు:
లక్ష్మీ దేవి గురించి వివిధ గాథలు పురాణాలలోను, ఇతిహాసాలలోను ఉన్నాయి. శ్రీ మహా విష్ణువునకు సృష్ట్యాది నుండి లక్ష్మి తోడుగానే ఉన్నదని, ఆమె 'నిత్యానపాయిని' (ఎన్నడూ విడివడనిది), లక్ష్మీనారాయణులు వేరు వేరు కారని అని శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో చెబుతారు.
సృష్ట్యాదిలో దేవి (మహాశక్తి) సృష్టిని పాలించడానికి విష్ణువుకు తోడుగా ఉండమని లక్ష్మిని ప్రసాదించిందని దేవీ భాగవతంలో చెప్పబడింది. ఒకమారు లక్ష్మి విష్ణువునుండి వేరు కావడం వలన విష్ణువు శక్తి హీనుడయ్యాడు. అప్పుడు బ్రహ్మ ఆనతిపై భృగు మహర్షి తపస్సు చేయగా లక్ష్మి భృగువు, ఖ్యాతిల కుమార్తెగా జన్మించింది. ఆమెను భృగువు విష్ణువుకు ఇచ్చి పెళ్ళి చేశాడు. కనుక లక్ష్మిని 'భార్గవి' అని కూడా అంటారు.

తరువాత ఒకమారు దూర్వాసుని శాపకారణంగా లక్ష్మి వైకుంఠాన్ని వీడి పాల సముద్రంలో నివసించసాగింది. అమృతం పొందాలని దేవతలు రాక్షసులు పాలసముద్రన్ని మందర పర్వతాన్ని కవ్వంగా చేసి వాసుకిని కవ్వపు త్రాటిగాచేసె చిలకడం ప్రారంభించారు. ఆ సమయంలో పాలసముద్రం నుండి కామదేనువు, ఐరావతం, కల్పవృక్షం మొదలైన వాటితో లక్ష్మిదేవి అవతరించింది. పాలసముద్రలో నుండి జనించింది కనుక ఆమె 'సముద్రరాజ తనయ' అయ్యింది. ఆమెతో బాటే జన్మించిన చంద్రుడు లక్ష్మికి సహోదరుడయ్యాడు. ధనాధి దేవత ఐయిన ఈ దేవిని శ్రీమహావిష్ణువు పత్నిగా స్వీకరిచాడు.

విష్ణువు శక్తికి, మాయకు కారణం ఆయనకు లక్ష్మి తోడుండడమే అంటారు. భూదేవి కూడా లక్ష్మికి మరో అంశ అని చెబుతారు. దేవీ మహాత్మ్యంలో మహాశక్తియే మహాలక్ష్మిగా చెప్పబడింది. ఆమెను అష్ట భుజ మహాలక్ష్మిగా వర్ణించారు.

విష్ణువు అవతారాలతోబాటు లక్ష్మి కూడా అవతరిస్తుందని చెప్పబడింది. రామావతారంలో సీత గా, కృష్ణావతారంలో రుక్మిణి గా, కలియుగంలో వెంకటేశ్వర స్వామికి తోడు అలమేలు మంగగా లక్ష్మి విష్ణువుకు తోడై ఉంది.
హిందూమతంలో వైదికకాలంనుండి లక్ష్మీదేవి ఆరాధన జరుగుతున్నదనడానికి ఆధారాలున్నాయి. ఋగ్వేద కాలంలో అదితి, రాకా, పురంధ్రి మొదలగు దేవతలను మాతృమూర్తులుగా, సంప్త్పదాయినులుగా ఆరాధించారు. అధర్వణ వేదం "సినీవాలి" అనే దేవతను "విష్ణుపత్ని"గా నుతించింది. వీరిలో ఏ దేవత లక్ష్మీదేవికి మాతృరూపమో తెలియడంలేదు.
వివిధ నామాలు
చాలా మంది దేవతలకు వలెనే లక్ష్మికి ఎన్నో పేర్లు, అష్టోత్తర శతనామ స్తోత్రం, సహస్ర నామ స్తోత్రం వంటివి ఉన్నాయి. అధికంగా లక్ష్మిని సంబోధించే నామాలలో కొన్ని - లక్ష్మి, శ్రీ, సిరి, భార్గవి, మాత, పలుకు తేనెల తల్లి (అన్నమయ్య సంబోధన), నిత్యానపాయిని, క్షీర సముద్ర రాజ తనయ, పద్మ, పద్మాక్షి, పద్మాసన, కమల, పద్మప్రియ, రమ, ఇందిర.

లక్ష్మి రూప చిత్రణ
అధికంగా లక్ష్మీదేవి చతుర్భుజాలతోను, ధన కుంభంతోను, పద్మాసనగా, పద్మాలను చేతబట్టి, సకలాభరణ భూషితయైనట్లుగా చిత్రించబడుతుంది. లక్ష్మీ దేవి వాహనం గుడ్లగూబ.
వాఙ్మయాధారాలలో ఋగ్వేదం పదవ మండలంలోని శ్రీసూక్తం సర్వ శుభ లక్షణ నిలయ, సకల సంపత్ప్రదాయిని అయిన లక్ష్మీదేవి స్వరూపాన్ని ఆవిష్కరిస్తున్నది. ఆమె బంగారు మేనికాంతి కలది (హిరణ్యవర్ణాం), బంగారు ఆభరణములు దాల్చినది (సువర్ణ రజతస్రజాం), వెన్నెలలా మెరుస్తున్నది (చంద్రాం), గజరాజుల ఘీంకారములతో సంబోధింపబడుచున్నది (హస్తినాద ప్రబోధినీం), చిరునగవులు చిందించునది (కాంసోస్మితాం), కీర్తిచే శోభిల్లునది (యశసా జ్వలన్తీం), సకల దారిద్ర్యములను నశింపజేయునది (అలక్ష్మీర్మే నశ్యతాం), పద్మమాలను ధరించినది (పద్మమాలినీం), పద్మమునుండి జనించినది (పద్మోద్భవాం), అందరికి ప్రీతిపూర్వకమైన మాత (ప్రజానాం భవసి మాతా).

యజుర్వేదం పురుష సూక్తంలో శ్రీ, లక్ష్మీ అనే ఇరువురు దేవతలు నారాయణునికి దేవేరులుగా పేర్కొనబడ్డారు. తైత్తరీయారణ్యకం, వాజసనేయ సంహిత లలో ఈ ఇద్దరు దేవతలు స్తుతించబడ్డారు. పురాణయుగంలో మత్స్య, విష్ణు, విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణాలలో లక్ష్మీదేవి అపూర్వ సౌందర్యమూర్తి, అద్భుత శక్తి సమన్వితగా కీర్తించబడింది. లక్ష్మీదేవి ప్రతిమను శిల్పీకరించే విధానాన్ని మత్స్య పురాణంలో ఇలా చెప్పారు - "దేవి ప్రతిమ యౌవనాకృతి కలిగి ఉండాలి. దళసరి చిబుకములు, ఎర్రని పెదవులు, చక్కని కనుబొమలు కలిగి సర్వాభరణములు ధరించి ఉండవలెను. ముఖం గుండ్రంగా ఉండాలి. దివ్యాంబరమాలా కంకణధారియై యండాలి. ఎడమచేతిలో పద్మం, కుడిచేతిలో బిల్వఫలాలు ఉంచాలి. పద్మాసీనయైన దేవి చుట్టుప్రక్కల నల్ల తుమ్మెదలు తిరుగాడుచున్నట్లుగాను, ఇరువైపుల తొండములయందలి పాత్రలతో అభిషేకించు గజరాజులను, ప్రణమిల్లు గంధర్వ గుహ్యకులను చిత్రించాలి. అగ్ని పురాణం ప్రకారం శ్రీమాత శంఖ-చక్ర-గదా-పద్మ-ధారిణి. విష్ణుధర్మోత్తర పురాణానుసారం దేవి విష్ణుసహితయైనప్పుడు ద్విభుజయై పద్మమునుదాల్చి సర్వాభరణభూషితయై యుండును. స్వతంత్రమూర్తిగా మలచినపుడు చతుర్భుజయై, ఉన్నత సింహాసనాసీనయై, పద్మము, అమృతపాత్ర, బిల్వఫలములు, శంఖములు దాల్చి గజములచే అభిషేకింపబడుచున్నట్లు చూపవలెను. శిరస్సుమీద సువికసిత పద్మములుండవలయును.

అమ్మవారి చేతనున్న శంఖము అదృష్టమును, బిల్వఫలములు ప్రపంచమును, పద్మము సంపదను సూచించును. రెండు గజములు శంఖ పద్మనిధులకు సూచకములని విష్ణుధర్మోత్తర పురాణంలో చెప్పబడింది. వరాహమిహిరుని బృహత్సంహితలో దేవతా ప్రతిమల ఆకృతులు వివరంగా చెప్పబడినవి కాని లక్ష్మీదేవి ఆకృతిగురించి చెప్పలేదు. కారణం తెలియడంలేదు.

అష్ట లక్ష్ములు
లక్ష్మీ దేవి వివిధ రూపాలలో అష్టలక్ష్ములు ప్రసిద్ధం. వారు - ఆదిలక్ష్మి, ధైర్య లక్ష్మి, ధాన్యలక్ష్మి, గజలక్ష్మి, సంతాన లక్ష్మి, విజయ లక్ష్మి, విద్యాలక్ష్మి, ధన లక్ష్మి - ఆయా రూపాలలో ఆ దేవి ఆయా ఫలితాలను ఇస్తుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.

ఇతర మతాలు, సంప్రదాయాలు
జైన, బౌద్ద కళలలో కూడా లక్ష్మీదేవి రూపకల్పన కొన్నిచోట్ల గమనించవచ్చును. గ్రీకు పురాణ దేవత ఆఫ్రొడైట్ మరియు రోమన్ పురాణ దేవత వీనస్ ల స్వరూప, కథాంశాలలోను లక్ష్మి స్వరూప కథాంశాలలోను కొంత సారూప్యత కనిపిస్తుంది.

బౌద్ధమతం సాహిత్యంలో మిళింద, పన్హ, సిరికాలకణ్ణి జాతక కథము, ధమ్మపధ అట్టకథలు శ్రీమాతను "సిరిమా" దేవతగా పేర్కొన్నాయి. ఆ కథల ప్రకారం ఆమె సౌందర్య, అదృష్ట, ప్రజ్ఞా శక్తులు ప్రసాదించే కరుణాంతరంగ. జైనమతం కల్పసూత్రం ప్రకారం వర్ధమాన మహావీరుడు జన్మించడానికి ముందు అతని తల్లికి కలిగిన స్వప్నాలలో శ్రీమాత కూడా ఉంది. సింధులోయ నాగరికతకు సంబంధించి లభించిన ప్రతిమలలో ఆభరణ భూషితలైన మాతృదేవతల ప్రతిమలున్నాయి. మౌర్యుల కాలానికి చెందిన కొన్ని శిల్పాలలో కూడా అలాంటి మాతృదేవతామూర్తులున్నాయి. ఈ మూర్తులే లక్ష్మీదేవి రూపానికి స్ఫూర్తినిచ్చి ఉండవచ్చును.

పూజలు, ఆచారాలు:
  • దీపావళి
  • శుక్రవారం
  • శ్రావణ శుక్రవారం (వరలక్ష్మీ వ్రతం)
మహాలక్ష్మ్యష్టకం:

శ్రీ లక్ష్మీ అష్టోత్తర స్తోత్రము - శ్రీ లక్ష్మీ అష్టోత్తర శత నామ స్తోత్రము

దేవ్యువాచ
దేవదేవ! మహాదేవ! త్రికాలఙ్ఞ! మహేశ్వర!
కరుణాకర దేవేశ! భక్తానుగ్రహకారక! ||
అష్టోత్తర శతం లక్ష్మ్యాః శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః ||
ఈశ్వర ఉవాచ
దేవి! సాధు మహాభాగే మహాభాగ్య ప్రదాయకమ్ |
సర్వైశ్వర్యకరం పుణ్యం సర్వపాప ప్రణాశనమ్ ||
సర్వదారిద్ర్య శమనం శ్రవణాద్భుక్తి ముక్తిదమ్ |
రాజవశ్యకరం దివ్యం గుహ్యాద్-గుహ్యతరం పరమ్ ||
దుర్లభం సర్వదేవానాం చతుష్షష్టి కళాస్పదమ్ |
పద్మాదీనాం వరాంతానాం నిధీనాం నిత్యదాయకమ్ ||
సమస్త దేవ సంసేవ్యమ్ అణిమాద్యష్ట సిద్ధిదమ్ |
కిమత్ర బహునోక్తేన దేవీ ప్రత్యక్షదాయకమ్ ||
తవ ప్రీత్యాద్య వక్ష్యామి సమాహితమనాశ్శృణు |
అష్టోత్తర శతస్యాస్య మహాలక్ష్మిస్తు దేవతా ||
క్లీం బీజ పదమిత్యుక్తం శక్తిస్తు భువనేశ్వరీ |
అంగన్యాసః కరన్యాసః స ఇత్యాది ప్రకీర్తితః ||

ధ్యానమ్
వందే పద్మకరాం ప్రసన్నవదనాం సౌభాగ్యదాం భాగ్యదాం హస్తాభ్యామభయప్రదాం మణిగణైః నానావిధైః భూషితామ్ |
భక్తాభీష్ట ఫలప్రదాం హరిహర బ్రహ్మాధిభిస్సేవితాం పార్శ్వే పంకజ శంఖపద్మ నిధిభిః యుక్తాం సదా శక్తిభిః ||
సరసిజ నయనే సరోజహస్తే ధవళ తరాంశుక గంధమాల్య శోభే |
భగవతి హరివల్లభే మనోఙ్ఞే త్రిభువన భూతికరి ప్రసీదమహ్యమ్ ||
ఓం ప్రకృతిం, వికృతిం, విద్యాం, సర్వభూత హితప్రదామ్ |
శ్రద్ధాం, విభూతిం, సురభిం, నమామి పరమాత్మికామ్ || 1 ||
వాచం, పద్మాలయాం, పద్మాం, శుచిం, స్వాహాం, స్వధాం, సుధామ్ |
ధన్యాం, హిరణ్యయీం, లక్ష్మీం, నిత్యపుష్టాం, విభావరీమ్ || 2 ||
అదితిం చ, దితిం, దీప్తాం, వసుధాం, వసుధారిణీమ్ |
నమామి కమలాం, కాంతాం, క్షమాం, క్షీరోద సంభవామ్ || 3 ||
అనుగ్రహపరాం, బుద్ధిం, అనఘాం, హరివల్లభామ్ |
అశోకా,మమృతాం దీప్తాం, లోకశోక వినాశినీమ్ || 4 ||
నమామి ధర్మనిలయాం, కరుణాం, లోకమాతరమ్ |
పద్మప్రియాం, పద్మహస్తాం, పద్మాక్షీం, పద్మసుందరీమ్ || 5 ||
పద్మోద్భవాం, పద్మముఖీం, పద్మనాభప్రియాం, రమామ్ |
పద్మమాలాధరాం, దేవీం, పద్మినీం, పద్మగంధినీమ్ || 6 ||
పుణ్యగంధాం, సుప్రసన్నాం, ప్రసాదాభిముఖీం, ప్రభామ్ |
నమామి చంద్రవదనాం, చంద్రాం, చంద్రసహోదరీమ్ || 7 ||
చతుర్భుజాం, చంద్రరూపాం, ఇందిరా,మిందుశీతలామ్ |
ఆహ్లాద జననీం, పుష్టిం, శివాం, శివకరీం, సతీమ్ || 8 ||
విమలాం, విశ్వజననీం, తుష్టిం, దారిద్ర్య నాశినీమ్ |
ప్రీతి పుష్కరిణీం, శాంతాం, శుక్లమాల్యాంబరాం, శ్రియమ్ || 9 ||
భాస్కరీం, బిల్వనిలయాం, వరారోహాం, యశస్వినీమ్ |
వసుంధరా, ముదారాంగాం, హరిణీం, హేమమాలినీమ్ || 10 ||
ధనధాన్యకరీం, సిద్ధిం, స్రైణసౌమ్యాం, శుభప్రదామ్ |
నృపవేశ్మ గతానందాం, వరలక్ష్మీం, వసుప్రదామ్ || 11 ||
శుభాం, హిరణ్యప్రాకారాం, సముద్రతనయాం, జయామ్ |
నమామి మంగళాం దేవీం, విష్ణు వక్షఃస్థల స్థితామ్ || 12 ||
విష్ణుపత్నీం, ప్రసన్నాక్షీం, నారాయణ సమాశ్రితామ్ |
దారిద్ర్య ధ్వంసినీం, దేవీం, సర్వోపద్రవ వారిణీమ్ || 13 ||
నవదుర్గాం, మహాకాళీం, బ్రహ్మ విష్ణు శివాత్మికామ్ |
త్రికాలఙ్ఞాన సంపన్నాం, నమామి భువనేశ్వరీమ్ || 14 ||
లక్ష్మీం క్షీరసముద్రరాజ తనయాం శ్రీరంగధామేశ్వరీమ్ |
దాసీభూత సమస్తదేవ వనితాం లోకైక దీపాంకురామ్ ||
శ్రీమన్మంద కటాక్ష లబ్ధ విభవద్-బ్రహ్మేంద్ర గంగాధరామ్ |
త్వాం త్రైలోక్య కుటుంబినీం సరసిజాం వందే ముకుందప్రియామ్ || 15 ||
మాతర్నమామి! కమలే! కమలాయతాక్షి!
శ్రీ విష్ణు హృత్-కమలవాసిని! విశ్వమాతః!
క్షీరోదజే కమల కోమల గర్భగౌరి!
లక్ష్మీ! ప్రసీద సతతం సమతాం శరణ్యే || 16 ||
త్రికాలం యో జపేత్ విద్వాన్ షణ్మాసం విజితేంద్రియః |
దారిద్ర్య ధ్వంసనం కృత్వా సర్వమాప్నోత్-యయత్నతః |
దేవీనామ సహస్రేషు పుణ్యమష్టోత్తరం శతమ్ |
యేన శ్రియ మవాప్నోతి కోటిజన్మ దరిద్రతః || 17 ||
భృగువారే శతం ధీమాన్ పఠేత్ వత్సరమాత్రకమ్ |
అష్టైశ్వర్య మవాప్నోతి కుబేర ఇవ భూతలే ||
దారిద్ర్య మోచనం నామ స్తోత్రమంబాపరం శతమ్ |
యేన శ్రియ మవాప్నోతి కోటిజన్మ దరిద్రతః || 18 ||
భుక్త్వాతు విపులాన్ భోగాన్ అంతే సాయుజ్యమాప్నుయాత్ |
ప్రాతఃకాలే పఠేన్నిత్యం సర్వ దుఃఖోప శాంతయే |
పఠంతు చింతయేద్దేవీం సర్వాభరణ భూషితామ్ || 19 ||
ఇతి శ్రీ లక్ష్మీ అష్టోత్తర శతనామ స్తోత్రం సంపూర్ణమ్

రచన: కోటి మాధవ్ బాలు చౌదరి


వరలక్ష్మి వ్రతము కథ - Varalakshmi Vrithamu

వరలక్ష్మి వ్రతము - Varalakshmi Vritham

వరలక్ష్మీ వ్రత కల్పము - కథ

శ్రీ వరలక్ష్మీదేవి వ్రత కథ
అక్షింతలు చేతిలో వేసుకుని, కథ భక్తి,శ్రద్దలతో చదవండి /వినండి.

సూత మహాముని శౌనకుడు మొదలైన మహర్షులని చూసి యిలా అన్నాడు. 'ఓ మునీశ్వరు లారా! స్త్రీలకు సర్వ సౌభాగ్యములు కలుగు వ్రతమొకటి పూర్వము శివుడు పార్వతికి చెప్పాడు. దానిని చెప్తాను వినండి'.

ఒక రోజు కైలాస పర్వతమున శివుడు తన సింహాసనము మీద కూర్చుని ఉండగా, పార్వతీదేవి ఆయనని సమీపించి, 'దేవా! లోకంలో స్త్రీలు ఏ వ్రతం చేస్తే సర్వసౌభాగ్యములను, పుత్రపౌత్రాదులను కలిగి సుఖసంతోషాలతో ఉంటారో అటువంటి వ్రతమేదో సెలవీయండి' అని అడుగగా పరమేశ్వరుడిలా చెప్పాడు. 'ఓ దేవీ! స్త్రీలకు పుత్ర పౌత్రాది సంపత్తులనిచ్చే వ్రతం ఒకటి ఉంది. దాని పేరు వరలక్ష్మీ వ్రతం. ఆ వ్రతమును శ్రావణమాసంలో శుక్లపక్ష పూర్ణిమకు ముందుగా వచ్చే శుక్రవారము రోజు చేయవలెను'.

పార్వతీదేవి ' నాథా! ఆ వరలక్ష్మీ వ్రతము ఎలా చేయాలి , ఏ దేవతను పూజించాలి?
వరలక్ష్మి వ్రతము - Varalakshmi Vrithamu
విధంగా చేయాలి? దీనినెవరైనా యింతకు ముందు చేసారా? ఆ వివరములన్నీ చెప్పండి' అని అడుగగా శివుడు పార్వతీదేవిని చూసి, ఓ కాత్యాయనీ! వరలక్ష్మీ వ్రత విశేషాలు చెప్తాను విను. పూర్వము మగధ దేశమున కుండినమనే ఒక పట్టణం ఉంది. ఆ పట్టణము నిండా బంగారు ప్రాకారములు, బంగారు గోడలు గల ఇళ్ళు ఉన్నాయి. అందులో చారుమతి అనే ఒక బ్రాహ్మణ స్త్రీ ఉన్నది. ఆమె పతియే ప్రత్యక్ష దైవముగా భావించి, తెల్లవారు ఝామునే లేచి, స్నానం చేసి, పతిదేవుని పూవులతో కొలిచి ఆ తర్వాత అత్తమామలకు అవసరమైన అనేక సేవలు చేసి, యింటి పనులన్నీ ఓర్పుతో, నేర్పుతో చేసుకుంటుండేది. అందరితో ప్రియంగా, మితంగా మాట్లాడుతుండేది. గయ్యాళిగా కాకుండా , ఇంత అణకువగా నున్న ఆ మహా పతివ్రతను చూసి మహాలక్ష్మికి ఆమె మీద అనుగ్రహం కలిగింది.

ఒకరోజు ఆ మాహాయిల్లాలికి కలలో ప్రత్యక్షమై మహాలక్ష్మి ఇలా చెప్పింది. 'ఓ చారుమతీ! నేను వరలక్ష్మీ దేవిని. నీ నడవడిక చూసి, నాకు నీ మీద అనుగ్రహం కలిగి నీకు ప్రత్యక్షమయ్యాను. శ్రావణమాసంలో శుక్ల పక్ష పూర్ణిమకు ముందుగా వచ్చే శుక్రవారం రోజు నువ్వు నన్ను పూజించితే నీకు కోరిన వరములిస్తాను' అలా ప్రత్యక్షమైన అమ్మ వారని చూసి ఎంతో మురిసిపోయిన చారుమతీ దేవి కలలోనే వరలక్ష్మీ దేవికి ప్రదక్షిణ , నమస్కారములు చేసి ;
నమస్తే సర్వలోకానాం జనన్యై పుణ్య మూర్తయేశరణ్యే త్రిజగ ద్వంద్యే విష్ణు వక్షస్థలాలయే

అని అనేక విధములు స్తోత్రం చేసింది.

'ఓ జగజ్జననీ! నీ కటాక్షంబు కలిగితే జనులు ధన్యులవుతారు. విద్వాంసులవుతారు. సకల సంపన్నులవుతారు. నేను పూర్వ జన్మలలో చేసిన పూజఫలం వల్ల నీ దర్శనము నాకు కలిగింది'. అనగా వరలక్ష్మీ దేవి సంతోషము చెందింది.

ఆ వెంటనే మెలకువ వచ్చి నాలుగు వైపులా చూస్తే చారుమతికి వరలక్ష్మీ దేవి కనబడ లేదు. అప్పుడామెకు అర్థమైంది తాను కలగన్నానని. వెంటనే భర్తనీ, అత్తమామలని లేపి చెప్పగానే వాళ్ళు కూడా చాలా సంతోషించారు. 'ఈ స్వప్నము చాలా ఉత్తమమైనది. దేవి ఆనతి ప్రకారం నువ్వు తప్పకుండా ఆ వ్రతం చెయ్యి' అన్నారు. చారుమతి తన యిరుగు పొరుగున ఉన్న స్త్రీలకు కూడా చెప్పింది. వాళ్ళు , చారుమతి ఎంతో ఉత్కంఠతో శ్రావణ మాసం ఎప్పుడొస్తుందా అని ఎదురు చూడసాగారు.

వారు ఎంతో ఎదురు చూసిన పౌర్ణమి ముందు శుక్రవారము రానే వచ్చింది. ఈ రోజే కదా వరలక్ష్మీ దేవి చెప్పిన రోజని ఎంతో ఉత్సాహంతో చారుమతి మొదలగు స్త్రీలందరూ పూజకుపక్రమించారు. ప్రాతః కాలమే లేచి తలారా స్నానం చేసి, పట్టు బట్టలను కట్టుకున్నారు. చారుమతి యింట్లో అందరూ చేరారు. అక్కడ ఒక ప్రదేశంలో గోమయముతో అలికారు. ఒక మంటపం ఏర్పరిచారు. దాని మీద ఒక ఆసనం వేసారు. ఆసనం పైన కొత్త బియ్యము పోసి , మర్రిచిగుళ్ళు, మామిడాకుల అలంకారలతో కలశం ఏర్పరిచారు. అందులోకి వరలక్ష్మీ దేవిని అవాహనము చేసారు.

చారుమతి మొదలగు స్త్రీలంతా ఎంతో భక్తి శ్రద్ధలతో పూజ చేసారు.
పద్మాసనే పద్మకరే సర్వలోకైక పూజితేనారాయణ ప్రియే దేవీ సుప్రీతా భవసర్వదా
అను ఈ శ్లోకంతో ధ్యాన వాహనాది షోడశోపచార పూజ చేసారు. తొమ్మిది సూత్రములు గల తోరాన్ని కుడి చేతికి కట్టుకున్నారు. వరలక్ష్మీ దేవికి అనేక రకములైన పిండి వంటలు చేసి నైవేద్యం పెట్టారు.

దాని తర్వాత ప్రదక్షిణం చేస్తుండగా ఆ స్త్రీలందరికీ ఘల్లుఘల్లు మని శబ్ధం వినపడింది. వెంటనే తమ కాళ్ళను చూసుకుంటే గజ్జెలు మొదలైన ఆభరణములు కనిపించాయి. చారుమతి మొదలైన స్త్రీలంతా వరలక్ష్మీ దేవి కృపా కటాక్షములు కలిగాయని ఎంతో మురిసి పోయారు. రెండో ప్రదక్షిణం చేయగానే చేతులకు ధగధగ లాడే నవరత్నాలతో కూడిన కంకణములు మొదలైన ఆభరణములు కనిపించాయి. ఇంక వాళ్ల ఆనందం ప్రత్యేకించి చెప్పేదేముంది? మూడవ ప్రదక్షిణం పూర్తి కాగానే అ స్త్రీలంతా సర్వభూషణాలంకృతులయ్యారు. చారుమతి మొదలైన ఆ స్త్రీల యిళ్ళన్నీస్వర్ణమయాలయ్యాయి. వాళ్ళకి రథగజ తురగ వాహనాలు ప్రసాదింపబడ్డాయి.

వరలక్ష్మి వ్రతము - Varalakshmi Vrithamu
చారుమతి యింటి నుంచి ఆ స్త్రీలను తీసుకుని పోవడానికి వారి వారి యిళ్ళ నుంచి గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలు, బండ్లు వచ్చాయి. ఆ స్త్రీలు, చారుమతి కలిసి వారి చేత శాస్త్ర ప్రకారం పూజ చేయించిన బ్రాహ్మణోత్తమునికి గంధం, పుష్పం, అక్షింతలతో పూజించి 12 కుడుములు వాయనమిచ్చి , దక్షిణ తాంబూలములిచ్చి నమస్కరించారు. బ్రాహ్మణుడు వారిని ఆశీర్వదించారు. వరలక్ష్మీ దేవికి నైవేద్యం గా పెట్టిన పిండివంటలను బంధుమిత్రులతో తిని తమ కోసం వచ్చిన గుర్రాలు, ఏనుగులు మొదలైన వాహనాలలోవారి యిండ్లకు బయలు దేరారు.

వారు దోవలో చారిమతి భాగ్యమును, తమ భాగ్యమును ముచ్చటించుకుంటూ వెళ్ళారు. లక్ష్మీదేవి తనంతట తానే స్వప్నములో వచ్చి ప్రత్యక్షమవట మంటే మాటలా? చారుమతి ఎంత అదృష్టవంతురాలు అనుకున్నారు. చారుమతికి ప్రత్యక్షమైన విధానం తన మటుకే దాచుకుని తను ఒక్కతే పూజించకూండా, తమ అందరికీ చెప్పి, తమకి కూడా ఇంతటి సౌభాగ్యం కలగజేసిన చారుమతి ఎంతటి పుణ్యురాలు, అలాంటి ఆమె పరిచయం కలిగి ఉండిన తామెంత భాగ్యవంతులు అని ఎంతో మురుసిపోయారు.

అప్పటి నుంచీ చారుమతితో సహా వారందరూ క్రమం తప్పకుండా ప్రతీ సంవత్సరం ఈ పూజ చేస్తూ పుత్రపౌత్రాభి వృద్ధి కలిగి, ధన కనక వస్తు వాహనములు కలిగి, సుఖ సంతోషాలతో ఉన్నారు. కావున 'ఓ పార్వతీ! ఈ ఉత్తమమైన వ్రతమును చేస్తే, అలా ఎదుటి వారికి చెప్పి చేయిస్తే సర్వసౌభాగ్యములు కలిగి శుభముగా ఉంటారు. ఈ కథను విన్నవారికి, చదివిన వారికి కూడా వరలక్ష్మీ ప్రసాదము వలన సకల కార్యములూ సిద్ధించును' అన్నాడు పరమశివుడు.
సూత మహాముని శౌనకుడు మొదలగు వారితో 'మునులారా! విన్నారుగా చారుమతి ఎదుటివారి మంచి కూడా ఎలా కోరిందో! ఎదుటి మనిషికి మంచి కలగాలని కోరుకుంటే అమ్మవారు యింకా ప్రసన్నురాలై మీరు కోరకుండానే మీకు మంచి చేస్తుంది' అన్నారు.
వరలక్ష్మీ వ్రత కల్పము సమాప్తము.

కథాక్షతలు అమ్మవారి మీద వేసి, మీ మీద వేసుకుని, మిగతా వారి మీద వెయండి.

రచన: కోటి మాధవ్ బాలు చౌదరి

18, జులై 2020, శనివారం

ఇళ్ళలోనూ, దేవాలయాలలోనూ చేయబడుతున్న పూజకు అర్థం - Poojaku Ardham

ఇళ్ళలోనూ, దేవాలయాలలోనూ చేయబడుతున్న పూజకు అర్థం ఏమైనా ఉందా దీనికేమైనా నిర్దిష్టమైన పద్ధతి ఉందా?

మనం ప్రేమించే బంధువులు, మిత్రులు మన ఇంటికి వస్తే వారిని మనం ఎంతో ఆప్యాయంగా ఆదరిస్తాము. అలాగే దేవుడు మన ఇంటికి వచ్చినట్లు భావించి మనం చేసే ఉపచారమే పూజ.

ఆహ్వానం లేక ఆవాహనం, కూర్చోవటానికి 'ఆసనం, కాళ్లు చేతులు కడుక్కోవటానికి నీళ్లు, స్నానం లేక అభిషేకం గంధచందనాలు, పుష్పం, ధూపం, కర్పూర హారతి, దీపహారతి సమర్పించడం, నైవేద్యం, వీడ్కోలు మొదలైనవి పూజలో ముఖ్యాంగాలు. దేవాలయాలలో అభిషేకం అలంకరణ ఇత్యాదులు వైభవోపేతంగా విశేషరీతిలో చేయబడతాయి. శ్రద్ధతో చేయబడే పూజ వల్ల మనస్సుకు సుఖశాంతులు లభిస్తాయి. విధ్యుక్తంగా, శాస్తోక్తంగా ప్రతిష్ఠించబడిన ఉపయోగించబడే ప్రతీకలలో భగవంతుని ప్రతిరూపం విశేషంగా ఆవిర్భవించి నెలకొంటుందని ఆగమశాస్త్రాలు వచిస్తున్నాయి.

సంకలనం/రచన: స్వామి హర్షానంద

4, జులై 2020, శనివారం

దేవుడి ప్రత్యక్ష రూపం - Dēvuḍi pratyakṣa rūpaṁ


దేవుడు ఈ కలికాలంలో మనిషికి ప్రత్యక్ష రూపంలో కనిపించే అవకాశం ఉందా?

దేవుడు అంతటా ఉంటాడు. కాని అమూర్తంగా స్థిరాకారంగా ఉండాడు. ఆయన చర్మచక్షువులకు కనిపించడు. కనిపిస్తే ఆయన “దేవుడే” కాదు అంటారు కొందరు. అసలు దేవుడుంటే గదా కనిపించటానికి అని వాదించే వాళ్ళ సంఖ్య తక్కువేమి కాదు. అదేమిటంటే “నేను హేతువాదిని, నాది శాస్త్రీయమైన దృక్పథము. దేవుడున్నాడనేందుకు నా మనసుకు నచ్చే సాక్ష్యాధారాలు ఇంతవరకూ నాకెవరూ చూపలేదు. ‘నేనున్నాను’ అని నిరూపించుకొనేందుకు ఆయన కూడ ఇంతవరకూ నా ముందు హాజరు కాలేదు. కనుక దేవుడున్నాడనటం ఒక ఆంధవిశ్వాసం. లేదనటం హేతుబద్ధం దేవుడు లేదని గ్రహిస్తే తప్ప, మానవాళి ‘అభ్యుదయం’ ‘సాధించదు’ అంటారు.

ఇంతవరకూ నాకు కనబడని, తెలియని వస్తువు అసలు ఉండదేందుకే అవకాశం లేదనటం హేతువాదానికి కంటే, వితండవాదానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. ఇప్పటి వరకూ తెలియనిదీ, అనుభవంలోకి రానిదీ ఇక ముందు రావచ్చు. ఒకవేళ రాకపోయినా, అనుభవంలో లేని విషయం విశ్వంలోనే లేదని ఎలా చెప్పటం? ఉందో లేదో నాకు తెలియదు. ఇప్పటివరకూ నా అనుభవంలోకి రాలేదనటం హేతుబద్ధంగా ఉంటుంది. నాకు ముందు ఈ విషయాన్ని గురించి శోధించిన మేధావులూ, పేదలూ చెప్పిన మార్గంలో ప్రయత్నించి సత్యాన్వేషణ చేస్తాననటం మరింత సబబుగా ఉంటుంది. అది జిజ్ఞాసువు లక్షణం. జిజ్ఞాస ఉంటే ప్రమాణాలు, పూర్వపక్షాలూ, సిద్ధాంతాలు, నిరూపణల దాకా వెళ్ళే ప్రయత్నం చేయవచ్చు. భారతీయ ప్రాచీనతాత్త్వికులూ, మతాచార్యులూ ఎందరో నడిచి చూపిన బాట అదే. సత్యశోధనలో కనిపించిన విరుద్ధవాదాలన్ని వాళ్ళూ, చిత్తశుద్ధితో, శాస్త్రీయదృక్పథంతోనే విశ్లేషించారు. అది అలా ఉంచుదాం.

ఆస్తికత్వం, నాస్తికత్వం గురించి వెనకటికొక ‘లౌకికుడు’ చమత్కారంగా ఇలా చెప్పాడు..

సందిగ్దే పరే లోకే, హితం-ఏవ-ఆచరేత్-నరః
నాస్తి చేత్-నాస్తి నః-హానిః, ఆస్తి చేత్ నాస్తికః హతః
(పరలోకం ఉన్నదా లేదా అన్న విషయం సందిగ్ధంగా ఉన్నప్పుడు, మనిషి తనకు పుణ్యం కలిగించే మంచి పనులే చేయటం మంచిది. పరలోకం లేదనుకోండి, మనకు నష్టం లేదు. ఉందనుకోండి, లేదని తప్పుగా నమ్ముతున్న నాస్తికుడు దెబ్బతింటాడు). ఆస్తి-నాస్తి విచికిత్సలో ఆస్తికుడి నమ్మకం తప్పయినా నష్టం లేదు. సరైనదైతే లాభం. నాస్తికుడి నమ్మకం సరైనదైతే ఒరిగే లాభం లేదు. తప్పయితే మాత్రం కొంపమునిగిపోతుంది! ఇదొక తమాషా సమీకరణం. అదీ అలా ఉంచితే.

మన ముందున్న ప్రశ్న ‘దేవుడు మనిషికి ప్రత్యక్షమవుతాడా?’ అని –

స్వామి వివేకానందుడు, రామకృష్ణ పరమహంసను అడిగిన మొట్టమొదటి ప్రశ్న అదే. ‘మీరు దేవుడిని చూశారా?’ అని. ఆ ప్రశ్నే ఆయన అంతకు ముందు ఇతరులెందరినో అడిగాడు. సరయిన సమాధానం దొరక లేదు.

రామకృష్ణులు మాత్రం, ‘చూడకేం? చూశాను. ఇప్పుడు కూడా చూస్తున్నాను. నువ్వు ఎంత స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నావో దేవుడు కూడా ఇంతే స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాడు’ అని సమాదానమివ్వటంతో, ఆ గురుశిష్యుల సుదీర్ఘమైన, అద్భుతమైన అనుబంధం మొదలైంది. ఆ పరమహంసకు, వివేకానందుడిలో కనిపించింది జ్ఞానికే సర్వే సర్వత్ర కనిపించే విశ్వవ్యాపి అయిన పరమాత్మ స్వరూపం. 

ఈశావ్యాసం ఇదం సర్వం,
యత్ కించ జగత్యాం జగత్!
(ఈ జగత్తులో చైతన్యవంతమై చలించేది సర్వమూ ఆ పరమేశ్వర పరివ్యాపితమే) అంటుంది ఉపనిషత్తు. ఇక ఈశ్వరుడు పరత్యక్షరూపంలో కనిపించనిదెక్కడ?

అయితే, అది జ్ఞానులకు మాత్రమే అనుభవమయ్యే విషయం. మరి సామాన్యులకు దేవుడు ప్రత్యక్షరూపంలో దర్శనమిస్తాడా?
ఆ భగవంతుడిలో అనన్యభక్తిగల భక్తులకూ భగవత్ సాక్షాత్కారం ఎక్కడపడితే అక్కడ కలుగుతుంది. భాగవతంలో ప్రహ్లాదుడి తండ్రి హిరణ్యకశిపుడు ఎలాగైనా ఆ శ్రీమన్నారాయణుడిని వెతికి పట్టుకోవాలని విశ్వప్రయత్నం చేశాడు. సాధ్యం కాలేదు. ‘నీ నారాయణుడు ఎక్కడుంటాడో చెప్పమని కుమారుని నిలదీశాడు.

‘అదేమిటి నాన్నగారూ, మీకు ఎక్కడ చూసినా, ఎంత వెదికినా నారాయణుడు కనబడ లేదంటారు? నాకయితే ఎక్కడ చూసినా ఆయనే కనిపిస్తున్నాడు’ అంటూ

  • ఇందుగల, డందులేడని
  • సందేహము వలదు, చక్రి స్వరోప గతుం(డు)
  • ఎందెందు వెతకి చూచిన
  • అందందే గలడు దానవాగ్రణి వింటే
అన్న సత్యం బోధిస్తాడు ప్రహ్లాదుడు. అంతేకాదు. అప్పటికప్పుడు ఆ చక్రిని తండ్రి ముందు ప్రత్యక్షం చేయిస్తాడు. సరే, ఇది అనన్య భక్తి బలం. ప్రహ్లాదుడిలాంటి మహానుభావులకు సాధ్యం. సామాన్య మానవమాత్రుల విషయమేమిటి? వారికి దైవసాక్షాత్కారం కలుగుతుందా కలగదా? చిరకాలం కఠోర తపస్సు చేసిన తపస్వులకు దేవుడు, ఇష్టదేవతారూపంలో ప్రత్యక్షమై, కోరిన వరాలు ఇచ్చాడని అనేక పురాణ కథలలో వింటూంటాం. తులసీదాసు, పోతన త్యాగరాజు లాంటి పరమభాక్తులు కూడా తమ ఇష్టదేవతల సాక్షాత్కారాన్ని పొందిన వారేనని చేస్తారు.

అంతెందుకు? భగవంతుడిని ఇష్టదేవతారూపంలో నిశ్చలమైన ఏకాగ్రతతో ధ్యానించి స్వప్నంలోనే ధ్యానం లోనోనన్నా ఆయన సాక్షాత్కారం పొందిన యోగుల అనుభవాలు కోకొల్లలు. అంతేకాదు, కేవలం ఆపన్నులై ఆర్తిగా భగవంతుడిని ప్రార్థించి, ఆ ప్రార్థన ప్రభావంవల్ల దైవానుగ్రహం పొంది, లౌకికమైన కష్టసుఖాలలో సాఫల్యం చవిచూసిన అనుభవంగల సామాన్యభక్తులు ఎందరులేరు? ఇది హిందూమతంలోనే కాదు. అన్ని మతాలవారిలోనూ చూస్తుంటాం, వింటూంటాం. అదీ అలా ఉంచండి. మీరు ప్రార్థించిన, ప్రార్థించక పోయినా, ధ్యానించినా, ధ్యానించకపోయినా, కనిపించే భగవంతుడి ప్రత్యక్ష రూపాలున్నాయి. ప్రాణుల ప్రమేయం లేకుండా, నియమబద్ధంగా నడిచే ప్రాకృతికశక్తులన్నీ వాటిని నడిపిస్తున్న అలౌకికశక్తి తాలూకూ ప్రత్యక్షరూపాలు కావా?

ఈశ్వరుడు, మనిషికి ఎనిమిది ప్రత్యక్ష రూపాలలో నిత్యమూ దర్శనమిస్తూనే ఉన్నాడంటాడు కాళిదాస మహాకవి. ‘అభిజ్ఞాన శాకుంతలమ్’ నాటకం నాంది శ్లోకంలో.

యా సృష్టి – స్రష్టురాద్యా, వహతి విధిహుతం
యా హవిః – యా ఛ హో త్రీ,
యే ద్వే కాలం విధత్తిః, – శ్రుతి విషయ గుణా
యా స్థితా వ్యాప్య విశ్వం,
యాం-ఆహుః సర్వ బీజ ప్రకృతిః – ఇతి,
యయా ప్రాణినః – ప్రాణవంతాః,
ప్రత్యక్షాభిః – ప్రపన్నః –  అనుభిః – అవతు – వః
తాభి రష్టాభి రీశః!

ఈశ్వరుడికి ఎనిమిది ప్రత్యక్ష స్వరూపాలు. మొదటిది సృష్టికర్త సృష్టించిన మొదటిసృష్టి. అంటే జలం. నీరు. రెండవది, యథావిధిగా హోమం చేయబడ్డ హవిస్సును దేవతల కందజేసే అగ్ని. ‘అగ్నిముఖావై దేవాః’ అని శ్రుతి.

మూడోది, యా చ హోత్రీ. యజ్ఞం చేసె యజమాని రూపం. యజ్ఞంలోక క్షేమం కోసం మాత్రమే చేసె పుణ్య కార్యం కనుక ఆ యజ్ఞం జరిగేంతసేపూ, యజ్ఞకర్త అయిన యజమానిని శివుడి ప్రత్యక్ష రూపంగా భావిస్తారు. యాజమాన-ఆహ్వాయా మూర్తిః విశ్వస్య శుభాదాయినీ. యజమాని అనే పేరుగల మూర్తి జగత్ సంక్షేమం చేకూర్చగలదు.

నాలుగూ, అయిదూ రూపాలు కాలాన్ని నియంత్రించే సూర్య చంద్రులు. ఆరో ప్రత్యక్షరూపం, శబ్ద విషయం గుణంగా కలిగి విశ్వమంతా వ్యాపించి నిలిచినా ఆకాశం. ఏడోది, ఈ పృథ్వి. ఇది సర్వబీజాలకూ వృద్ధికి మూలం కదా, ఈశ్వరుడి ఎనిమిదో ప్రత్యక్షరూపం వాయువు. యయా ప్రాణినః ప్రాణవంతః. దేనివల్ల నయితే ప్రాణులకు ప్రానమనేది కలుగుతుందో, ఆ ప్రాణవాయువు ఈశ్వర స్వరూపమే గదా!

ఈ ఎనిమిది ప్రత్యక్ష రూపాలుగల ఆ ఈశ్వరుడు మిమ్మల్ని రక్షించుగాక, అని మహాకవి కాళిదాసు ప్రార్థన. ఆ స్వామి మనల్ని తప్పకుండా కాపాడుతాడు. తథాస్తు!

సంకలనం: నాగవరపు రవీంద్ర

2, జూన్ 2020, మంగళవారం

దేహమే దేవాలయం - Dehame Devalayam



దేహమే దేవాలయం - Dehame Devalayam
మిత్రులారా! మనం అందరం చిన్నప్పటి నుండి మన పెద్ద వాళ్ళు చెప్పారని దేవాలయాలకు పోతున్నాము. అక్కడ గర్బగుడిలో వున్న ఈశ్వర లింగాన్ని లేక అక్కడ వున్నా దేవత ప్రతిమని చూసి మనసార మొక్కుకొని, మన కోరికలన్నీ కోరుకొని ఇంటికి వచ్చి ఈరోజు గుడికి వెళ్లి నేను దేవుడిని దర్శనం చేసుకున్నాను అనుకోని మనం సంతృప్తి పడతాము. కానీ ఇక్కడ ఒక వేదాంత విషయాన్నీ గ్రహించాలి.

అది ఏమిటంటే దేవాలయం అంటే మట్టితో కట్టిన ఒక భవనం అందులో (గర్భ గుడిలో) అంటే అంతరంలో ఈశ్వరుడు . అతని దర్శనం.

నిజానికి పరిపూర్ణమైన, సుందరమైన ఆలయమంటే మానవశరీరం. ఇక్కడ “తత్” (ఆత్మ) ఇల్లు చేసుకొని జ్ఞానేంద్రియాలు, కర్మేంద్రియాలు, పంచభూతాలు, పంచప్రాణాలు, పంచవిషయాలు అంతరంగ వృత్తులు (అంత: కరణ, మనస్సు, చిత్త, బుద్ధి, అహంకారాలు) తమ క్రియలను నిర్వహించడానికి అవకాశాన్ని కల్పించి ఇచ్చింది. 

దేహమే దేవాలయం. దేహంలో ఉన్న జీవమే పరమత్మ. జీవాత్మ పరమాత్మకంటె వేరన్న అజ్ఞానమే నిర్మాల్యం; నేనే అతనని పూజించలి అని అగమాలు ఘోషిస్తాయి. 
దేహమే దేవాలయం - Dehame Devalayam

దేవాలయం ఒక దేహం లాంటిది. 
  • 🛕 శిఖరం శిరస్సు; 
  • 🛕 గర్భగృహం మెడ, 
  • 🛕 ముందరి మంటపం ఉదరం; 
  • 🛕 ప్రాకారపు గోడలు కాళ్ళూ; 
  • 🛕 గోపురం పాదాలు; 
  • 🛕 ధ్వజ స్తంభమే జీవితం. 
ఇలా ఆలయం భగవన్మూర్తిగా భావింపబడుతోంది. అందువల్లనే దేవలయాన్ని పవిత్రంగా భావిస్తున్నాము. ఆ స్థలాన్ని పుణ్యక్షేత్రంగా పరిగణిస్తున్నము. అక్కడే మనం విశ్వసిస్తున్నాము. 

దేవాలయ ప్రాచీనత :
భగవంతుడు లేకుండా మానవుడు జీవించలేడనీ, శివుని అజ్ఞ లేనిదే చీమైనాకుట్టదనీ, అందుకనే భగవన్మూర్తిని ఒకచోట ప్రతిష్ఠించి ఆరాధిస్తున్నాము. భగవత్సాక్షాత్కారం కోసమే ప్రతి హిందువు తపన పడతాడు. ప్రయత్నిస్తాడు. అదే పవిత్ర స్థలం. అదే దేవాలయం. ఇది భౌతిక శరీరం (ఫిజికల్ బాడీ) మానసిక శరీరం (సైకిక్ బాడీ), తైజసిక శరీరాలను (సూపర్ కాన్ షియస్ బాడీ) ప్రతిబింబిచే ఒక ప్రతీక. అందువల్లనే దేవాలయం భగవంతుడికి మానవుడికి ఉన్న ఒక కొక్కీ (లింక్) అని విజ్ఞుల అభిప్రాయం. దేవాలయ నిర్మాణం ఎప్పుడు, ఎక్కడ ఆరంభింపబడిందో చెప్పడం కష్టం. వేదకాలాల్లో దేవాలయాలు లేవనీ, విగ్రహారాధనా పద్ధతి, దేవాలయాల నిర్మాణం వేదకాలపు చివరిదశలో, రామాయణ, మహాభారత కాలల్లో ఆరంభమైందనీ, వేదకాలపు యాగశాలలే కాలక్రంగా దేవాలయాలుగా రూపొందాయని పలువురి అభిప్రాయం.

“దేహమే దేవాలయం” అవును నీ దేహమే, పంచభూతాలతో నిర్మితమైన నీ శరీరమే దేవాలయం. ఈ శరీరానికి, మనస్సుకు, బుద్దికి, ప్రాణానికి, జీవానికి (అజ్ఞానంతో ఏర్పరచుకున్న కర్మ బంధనాలు) అన్నిటికి శక్తిని ఇచ్చే ఆ పరమాత్మనే ఈశ్వరుడు. ఆ ఈశ్వరుడు నీ శరీరపు అంతరంలో హృదయంలోనే స్వయం ప్రకాశితమై దేదీప్యమానంగా వున్న ఆ చిదానంద స్వరూపుడు అయిన ఆ దేవదేవుడు నిరాకారుడు, శాశ్వతుడు, సత్యుడు, నిర్గుణుడు, సమస్త లోకాలకు సృష్టి కర్తయైన ఆ సర్వేశ్వరుడు ఈ శరీరపు అంతరంలోనే వుండి తను ఏమి చేయక తన శక్తి చేత ఈ శరీరాన్ని ముందుకు నడుపుతున్నాడు. 

నీ శరీరపు అంతరంలో వున్న ఆ పరమేశ్వరుడు స్వయం ప్రకాశితమై వెలుగుచున్నాడు అక్కడ ఏ సూర్యుడు లేడు. చంద్రుడు లేడు. ఆయనే స్వయం ప్రకాశి. సూర్య చంద్రులు కూడా అయన యొక్క శక్తి చేతనే ప్రకాశింపబడుతున్నారు.

మీ హృదయాంతరాలంలో దేదీప్యమానంగా వెలుగొందుతున్న ఆ దేవదేవునిని మీద మనస్సు ఉంచి సాధన (అంటే ధ్యానం) ద్వార మీ హృదయాంతరంలోనే దర్శించుకొని మీరు పొందిన ఈ మానవ జన్మకు సార్ధకతను ఇవ్వండి. అదియే మానవ జన్మ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
అదియే దేవాలయం యొక్క విశిష్టత. దేవాలయానికి వెళ్లి గుడిలో వున్న లింగాన్ని దర్శించడం అంటే మనం మన హ్రుదయాన్తరంలో వున్న ఆ సర్వేస్వరున్ని ధ్యానం ద్వార పరిపూర్ణ (సంపూర్ణ) దర్సనం చేసుకోవాలి అని ఆ విధంగా మనం దానిలోని వేదాంతాన్ని గ్రహించడానికి మన పెద్దలు అలోచించి అలా చేయవలసి వచ్చింది.

రచన: సుధాకర్

17, మే 2020, ఆదివారం

హనుమజ్జయంతి - Hanumajjayanti, Hanuman Jayanti

హనుమజ్జయంతి - Hanumajjayanti, Hanuman Jayanti
నుమంతుని జయంతిని చైత్ర శుద్ధ పౌర్ణమి నాడు జరుపుకుంటారు. ఈ పండుగ ద్వైత సంప్రదాయము ననుసరించి మాధ్యులకు ప్రధానమైనది. వారు హనుమంతుని 'ముఖ్య ప్రాణ దేవరు' అని పిలుస్తారు. హనుమంతుని ఉపాసకులు కూడా ఈ పండుగ జరుపుకుంటారు. శ్రీరామనవమి తో పాటు కొందరు ఈ జయంతి జరుపుటను కూడా కలదు.

హనుమంతుడు సీతారాముల దాసునిగా, రామ భక్తునిగా, విజయ ప్రదాతగా, రక్షకునిగా హిందూమతములో అత్యంత భక్తి శ్రద్ధలతో కొలువబడే దేవుడు. ఆంజనేయుడు, హనుమాన్, బజరంగబలి వంటి ఎన్నో పేర్లతో హనుమంతుని ఆరాధిస్తారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో హనుమంతుని గుడి లేని ఊరు అరుదు.

హిందూమతంలో ప్రాముఖ్యత:
పర్వతమును తీసికొని వస్తున్న హనుమంతుడు. టెర్రాకొట్టా శిల్పం.

హనుమంతుని ద్వాదశ నామ స్తోత్రంలో చెప్పబడిన నామాలు హిందూ విశ్వాసాలలో హనుమంతుని పాత్రను సూచిస్తాయి.
హనుమానంజనాసూనుః వాయుపుత్రోమహాబలః
రామేష్ఠః ఫల్గుణసఖః పింగాక్షోః అమిత విక్రమః
ఉదధిక్రమణశ్చైవ సీతాశోక వినాశకః
లక్ష్మణప్రాణదాతాచ దశగ్రీవస్య దర్పహా
ద్వాదశైతాని నామాని కపీంద్రస్య మహాత్మనః
స్వాపకాలే పఠేన్నిత్యం యాత్రాకాలే విశేషతః
తస్యమృత్యుభయం నాస్తి సర్వత్ర విజయీభవేత్
హనుమంతుడు అంజనాదేవి, కేసరిల పుత్రుడు. వాయుదేవుని ఔరస పుత్రుడు. మహాబలుడు. శ్రీరామ దాసుడు. అర్జునుని సఖుడు. ఎర్రని కన్నులుగల వానరుడు. అమిత విక్రముడు. శతయోజన విస్తారమైన సముద్రమును దాటినవాడు. లంకలో బందీయైన సీతమ్మతల్లి శోకమును హరించినవాడు. ఔషధీ సమేతముగా ద్రోణాచలమును మోసుక వచ్చి యుద్ధమున వివశుడైన లక్ష్మణుని ప్రాణములు నిలిపినవాడు. దశకంఠుడైన రావణాసురుని గర్వమును అణచినవాడు. హనుమంతుని ఈ నామములు నిదురించుటకు ముందు, ప్రయాణమునకు ముందు స్మరించినవారికి మృత్యుభయం లేదు. వారికి సర్వత్ర విజయం లభిస్తుంది.

ఇలాగే హనుమంతుని నైజము ఈ ప్రార్ధనా శ్లోకములో ఇలా చెప్పబడినది.

యత్ర యత్ర రఘునాధ కీర్తనం - తత్ర తత్ర కృతమస్తకాఞ్జలిమ్
బాష్పవారి పరిపూర్ణలోచనం - మారుతిం నమత రాక్షసాంతకమ్
"యెక్కడెక్కడ శ్రీరామ సంకీర్తన జరుగునో, అక్కడక్కడ మారుతి ఆనందబాష్పములునిండిన కళ్ళతో, చేతులు తలపై జోడించి నాట్యం చేస్తూ ఉండును"

శ్రీ ఆంజనేయస్వామి వారి జన్మదినం చైత్ర శుక్ల పూర్ణిమ రోజున జరిగింది. ఈ రోజున హనుమద్భక్తులు రోజంతా ఉపవాసముండి, హనుమన్ చాలిసా పఠనం, రామనామ జపం చేస్తారు.

విశేషాలు:
ఆంజనేయ స్వామికి పూజచేయవలసిన ప్రత్యేక దిನములు - శనివారం, మంగళవారం ఇంకా గురువారం. పురాణకధ ప్రకారం, ఒక సారి శని ఆంజనేయస్వామిని తన ప్రభావంతో వశపరచుకోవాలని ప్రయత్నించగా, స్వామి అతడిని తలక్రిందలుగా పట్టి, యెగరవేయసాగాడు. శని తన అపరాధాన్ని మన్నించమని వేడగా, స్వామి తనను, తన భక్తులను యెప్పుడూ పీడించనని శని మాట ఇచ్చిన తర్వాత వదిలిపెడతాడు. అందుకే యెడున్నర యేళ్ళ శని దోషం ఉన్నవారు శనివారం ఆంజనేయ ఉపాశన చేస్తే వారికి మంచి కలిగి, శని దోషం తగ్గుతుంది. ఇతరులు మంగళ, గురు, శని వారాలలో ఏ రోజైనా స్వామికి పూజ చేసుకొనవచ్చు.

స్వామికి ప్రీతి పాత్రమైన పువ్వులు:
తమలపాకుల దండ:
ఒక కధ ప్రకారం, అశోక వనంలో ఉన్న సీతమ్మవారికి, హనుమంతుడు రాములవారి సందేశము చెప్పినప్పుడు, అమ్మవారు ఆనందంతో హనుమంతునికి తమలపాకుల దండ వేసారట, దగ్గరలో పువ్వులు కనిపించక! అందుకే స్వామికి తమలపాకుల దండ అంటే ప్రీతి అని చెప్తారు.

1. మల్లెలు:
గురువారాలు స్వామికి మల్లెలతో పూజ చెయ్యడం చాల శ్రేష్టం.
2. పారిజాతాలు:
స్వామికి పరిమళభరితమైన పువ్వులంటే చాల ప్రీతి. అందుకే పారిజాతంపూలతో పూజ చేస్తారు.
3. తులసి:
తులసి రాములవారికి ప్రీతిపాత్రమైనది, అందుకే హనుమంతునికికూడా ఇష్టమైనది
4. కలువలు:
కలువ పువ్వులు కూడా శ్రీరాములవారికి యెంతో ఇష్టమైన పూలు. భరతుని ఉన్న ఒక్క కోవెల ఇరింజలకుడ, కేరళలో అతనికి కలువ పూల మాల వెయ్యడం సాంప్రదాయం. శ్రీరాములవారికి హనుమంతుడంటే భరతుడు మీద ఉన్నంత వాత్సల్యం ఉండడం చేత, హనుమత్ స్వామికి కూడా కలువ మాల వేస్తారు.

పంచముఖ హనుమాన్:
శ్రీ విష్ణుమూర్తి అంశలలో ఉద్భవించిన రూపాలతో స్వామి పంచముఖ హనుమంతుడుగా వెలిసాడు. ఈ పంచముఖముల వివరం ఇలా చెప్పబడింది.
  1. తూర్పుముఖముగా హనుమంతుడు: పాపాలను హరించి, చిత్త సుధ్ధిని కలుగ చేస్తాడు.
  2. దక్షిణముఖంగా కరాళ ఉగ్ర నరసింహ స్వామి: శతృభయాన్ని పోగొట్టి, విజయాన్ని కలుగజేస్తాడు.
  3. పడమర ముఖంగా మహావీరగరుడ స్వామి, దుష్ట ప్రభావలను పోగొట్టీ, శరీరానికి కలిగే విష ప్రభావలనుండి రక్షిస్తాడు.
  4. ఉత్తరముఖముగా లక్ష్మీవరాహమూర్తి గ్రహ చెడు ప్రభావాలను తప్పించి, అష్టైశ్వర్యాలు కలుగజేస్తాడు.
  5. ఊర్ధ్వంగా ఉండే హయగ్రీవస్వామి జ్ఞానాన్ని , జయాన్ని, మంచి జీవనసహచరిని, బిడ్డలను ప్రసాదిస్తాడు.
శ్రీరాముని కీర్తన జరిగే చోట హనుమంతుడు పులకితుడై అంజలిజోడించి ఉంటాడు. రాక్షసాంతకుడైన అటువంటి హనుమంతునకు నమస్కరిస్తున్నాను.

ఇంకా వివిధ సందర్భాలలో హనుమంతుని గురించి చెప్పబడిన వర్ణనలు: రామాయణ మహామాలా రత్నము, జితేంద్రియుడు, శ్రీరామదూత, జానకీశోక నాశకుడు, జ్ఞానగుణ సాగరుడు, హనుమాన గోసాయి, సంకట హారి, మంగళమూర్తి. హనుమంతుని స్మరించినయెడల సీతారాములు ప్రసన్నులగుదురు. హనుమంతుని పేరు వినబడినచోట దయ్యములు ఉండలేవు. సుందరకాండ చదివితే కార్యములు సిద్ధించును. సకల వాంఛితార్థములకు హనుమంతుని ప్రార్థింపవచ్చును. మోక్షమునకు తప్ప మిగిలిన కోరికల కొరకు శ్రీరాముని నేరుగా భజింపవలదు.

వివిధ గాధలు:
హనుమంతుని జీవితం గురించి వివిధ గాధలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ప్రధానంగా రామాయణంలో హనుమంతుడు శ్రీరాముని బంటుగానే ప్రస్తావింపబడింది. కొన్ని పురాణాలు, ఉపనిషత్తులు, సంప్రదాయ గాధలలో మరికొన్ని విషయాలు, కథలు ఉన్నాయి. ఇక జానపద సాహిత్యంలోనూ, వివిధ స్థలపురాణాలలోనూ కొల్లలుగా గాధలున్నాయి. ఈ వ్యాసంలో ప్రధానంగా వాల్మీకి రామాయణ ఇతివృత్తమైన గాధ క్లుప్తంగా ఇవ్వబడింది.

హనుమంతుని జననం, బాల్యం:
పుంజికస్థల అనే అప్సరస అంజన అనే వానర కాంతగా జన్మించెను. కేసరి అనే వానరవీరుడు ఆమెను పెళ్ళాడెను. వారు సంతానము కొరకు భక్తితో శివుని ఆరాధించిరి. అప్పుడు వాయుదేవుడు శివుని తేజమును పండు రూపములో అంజనకొసగెను. అంజనకు జన్మించిన సుతుడే ఆంజనేయుడు. కేసరి నందనుడనీ, వాయుదేవుని అనుగ్రహముతో జన్మించినందున వాయుసుతుడనీ కూడా ప్రసిద్ధుడయ్యెను.

జన్మతః బలసంపన్నుడు అయిన ఆంజనేయుడు ఒకమారు ఉదయించుచున్న సూర్యబింబమును చూచి పండు అనుకొని తినుటకు ఆకాశమునకెగిరెను. అప్పుడు జరిగిన ఘటనలలో ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధం తో ఆ బాలుని దవడ (హనుమ) పై కొట్టెను. అలా కొట్టడం వల్ల ఆ బాలుని దవడకు చొట్ట పడినది. చొట్ట పడిన దవడ కలిగిన వాడవడం చేత హనుమంతుడనే పేరు వచ్చింది. తన కొడుకు దెబ్బ తిన్నందుకు ఆగ్రహించి, వాయుదేవుడు వీచటం మానివేశాడు. అపుడు బ్రహ్మాది దేవతలు హనుమంతున కనేక వరాలిచ్చి వాయుదేవుని శాంతింప జేశారు.

ఆ తరువాత అధికంగా అల్లరి చేసే హనుమంతుని మునులు శపించడం వలన అతని శక్తి అతనికి తెలియకుండా అయింది.

హనుమంతుని విద్యాభ్యాసం:
హనుమంతుడు సూర్యునివద్ద విద్యాభ్యాసం చేశాడు. సూర్యుడు గగనతలంలో తిరుగుతూ ఉంటే ఆయన రథంతో పాటుగా తానూ ఎగురుతూ విద్య నేర్చుకొని హనుమంతుడు సకల విద్యలలోను, వ్యాకరణంలోను పండితుడయ్యాడు.నవ వ్యాకరణాలలోనూ మహాపండితుడని హనుమంతునికి పేరు. వివాహితులకు మాత్రమే అర్హత ఉన్న కొన్ని విద్యలు నేర్చుకోవడానికి అనుకూలంగా సూర్యుడు తన కూతురు సువర్చలను హనుమంతునకిచ్చి వివాహం చేశాడనీ, ఐనా హనుమంతుని బ్రహ్మచర్య దీక్షకు భంగం వాటిల్లలేదనీ కూడా కథ.

గురుదక్షిణగా సూర్యుని కొడుకు సుగ్రీవునకు మంత్రిగా ఉండడానికి హనుమంతుడు అంగీకరించాడు. సుగ్రీవుడు, అతని అన్న వాలి కిష్కింధలో ఉన్న వానరులు.

కిష్కింధ కాండ
వాలి, సుగ్రీవుల మధ్య ఏర్పడిన వైరము కారణముగా సుగ్రీవుడు తన ఆంతరంగికులైన హనుమదాదులతో సహా ఋష్యమూక పర్వతముపై తలదాచుకొనెను. రావణాసురుడు అపహరించిన సీతను వెదకుచు రామ లక్ష్మణులు ఆ ప్రాంతమునకు వచ్చిరి. హనుమంతుడు వారివద్దకు వెళ్ళి పరిచయము చేసుకొని, వారిని తన భుజములపై ఎక్కించుకొని సుగ్రీవుని వద్దకు తీసికొని వెళ్ళి వారికి మైత్రి కూర్చెను.

రాముని చేత వాలి హతుడవ గా సుగ్రీవుడు వానర రాజయ్యెను. సీతను వెదకడానికి సుగ్రీవుడు నలుదెసలకు వానర వీరులను పంపెను. అలా వెళ్లినవారిలో, దక్షిణ దిశగా వెళ్లిన అంగదుని నాయకత్వంలోని బృందంలో హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు, నలుడు, నీలుడు వంటి మహావీరులున్నారు.

వారు దక్షిణ దిశలో అనేక శ్రమలకోర్చి వెళ్ళినా సీత జాడ తెలియరాలేదు. చివరకు స్వయంప్రభ అనే తపస్విని సహాయంతో దక్షిణ సముద్రతీరం చేరుకొన్నారు. ఆ తరువాత ఏమి చేయాలో పాలుపోక హతాశులై ఉన్న వారికి సంపాతి అనే గృధ్రరాజు (జటాయువు అన్న) సీతను రావణాసురుడు లంకలో బంధించి ఉంచాడని చెప్పాడు.

ఇక నూరు యోజనాల విస్తారమున్న సముద్రాన్ని ఎలా దాటాలన్న ప్రశ్న తలెత్తతింది. చివరకు జాంబవంతుడు హనుమంతుడే ఈ పనికి తగినవాడనీ, తన శక్తి తనకు తెలియదు గనుక హనుమంతుడు మౌనంగా ఉన్నాడనీ చెప్పాడు. ఆ ఆపదనుండి అందరినీ కాపాడడానికి హనుమంతునకే సాధ్యమని చెప్పాడు.

హనుమంతుడు పర్వకాల సముద్రం లా పొంగిపోయాడు. వంద ఆమడల వారాశి ని గోష్పదంలా దాటేస్తాననీ, సీతను చూచి వస్తాననీ అందరికీ ధైర్యం చెప్పి మహేంద్రగిరి పైకెక్కాడు.

సుందర కాండ
హనుమంతుని కార్య దీక్ష, సాఫల్యతలు సుందరకాండ లో పొందుపరచబడినాయి. సుందరకాండ పారాయణ చేస్తే విఘ్నములు తొలగి కార్యములు చక్కబడతాయని, విజయాలు చేకూరుతాయనీ విస్తారమైన విశ్వాసం చాలామందిలో ఉంది. సుందరకాండ లో అనేక శ్లోకాలు ప్రార్ధనా శ్లోకాలుగా వాడుతారు.

హనుమంతుడు సన్నద్ధుడై, దేవతలకు మ్రొక్కి, మహేంద్రగిరిపైనుండి లంఘించాడు. దారిలో మైనాకుని ఆతిథ్యాన్ని వినయంతో తిరస్కరించి, సురస అనే నాగమాత పరీక్షను దాటి, సింహిక అనే ఛాయాగ్రాహక రాక్షసిని సంహరించి, రామబాణములా లంకలో వ్రాలాడు. చీకటి పడిన తరువాత లంకిణిని దండించి, మయుని అపూర్వ సృష్టియైన లంకలో ప్రవేశించి, సీతను వెదుకసాగాడు.

చిన్నశరీరము ధరించి, హనుమంతుడు రావణుని మందిరములోనూ, పానశాలలోనూ, పుష్పక విమానములోనూ అన్నిచోట్లా సీతను వెదకినాడు. నిద్రించుచున్న స్త్రీలలో మండోదరిని చూచి సీత అని భ్రమించాడు. మరల తప్పు తెలుసుకొని అన్వేషణ కొనసాగించాడు. సీతమ్మ జాడ కానక చింతించాడు. ఏమిచేయాలో తోచలేదు. ఊరకే వెనుకకు మరలి అందరినీ నిరాశపరచడానికి సిద్ధంగాలేడు.

రామలక్ష్మణులకు, జానకికి, రుద్రునకు, ఇంద్రునకు, యమునకూ, వాయువునకూ, సూర్య చంద్రులకూ, మరుద్గణములకూ, బ్రహ్మకూ, అగ్నికీ, సకల దేవతలకూ నమస్కరించి అశోకవనం లో సీతను వెదకడానికి బయలుదేరాడు. అక్కడ శింశుపా వృక్షము క్రింద, రాక్షసకాంతలచే పీడింపబడుతూ, సింహముల మధ్యనున్న లేడివలే భీతయై కృశించిన సీతను చూచాడు. జాడలెరిగి ఈమె సీతయే అని నిర్ధారించుకొన్నాడు.

అక్కడికి కామాతురుడైన రావణుడు వచ్చి ఆమెను బెదరించి, తనకు వశముకావలెనని ఆదేశించాడు. శ్రీరాముని బాణాగ్నితో లంక భస్మము అగుట తథ్యమని సీత రావణునకు గట్టిగా చెప్పినది. ఒక నెల మాత్రము గడువు పెట్టి రావణుడు వెళ్ళిపోయాడు. రాక్షసకాంతలు సీతను నయానా, భయానా అంగీకరింపచేయాలి అని ప్రయత్నిస్తూ ఉండటం వల్ల ప్రాణత్యాగం చేయాలని సీత నిశ్చయించుకొన్నది.

వారిలో సహృదయయైన త్రిజట అనే రాక్షసకాంతకు ఒక కల వచ్చింది. తెల్లని ఏనుగునెక్కి వచ్చి రామ లక్ష్మణులు సీతను తీసికొని పోయినట్లూ, లంక నాశనమైనట్లూ, రావణాదులంతా హతమైనట్లూ వచ్చిన ఆ కల విని రాక్షసకాంతలు భీతిల్లారు. సీతకు శుభ శకునములు కనిపించసాగాయి.

ఇంక ఆలస్యము చేయరాదని, హనుమంతుడు సీతకు కనిపించి మెల్లగా తన వృత్తాంతమునూ, రాముని దుఃఖమునూ వివరించి, రాముడిచ్చిన ఉంగరాన్ని ఆమెకు అందించాడు. సీత దుఃఖించి, అందరి క్షేమసమాచారములు అడిగి, ఆపై రాముని వర్ణించమని కోరింది.

హనుమంతుడు భక్తితో ఆజానుబాహుడు, అరవింద దళాయతాక్షుడు, శుభలక్షణములు గలవాడు, అనన్య సుందరుడు అయిన రాముని, అతని సోదరుడైన లక్ష్మణుని వర్ణించగా విని సీత ఊరడిల్లినది. హనుమంతుని ఆశీర్వదించి, తన చూడామణి ని ఆనవాలుగా ఇచ్చినది. ఒక్క నెలలో రాముడు తనను కాపాడకున్న తాను బ్రతుకనని చెప్పినది.

ఇక హనుమంతుడు పనిలో పనిగా రావణునితో భాషింపవలెననీ, లంకను పరిశీలింపవలెననీ నిశ్చయించుకొన్నాడు. వెంటనే ఉగ్రాకారుడై వనమునూ, అడ్డు వచ్చిన వేలాది రాక్షసులనూ, రావణుడు పంపిన మహా వీరులనూ హతముచేసి, కాలునివలె మకరతోరణాన్ని అధిష్ఠించి కూర్చున్నాడు. చివరకు ఇంద్రజిత్తు వేసిన బ్రహ్మాస్త్రానికి వివశుడైనట్లు నటించి రావణుని వద్దకు వెళ్ళాడు. సీతమ్మను అప్పజెప్పి రాముని శరణువేడి, లంకను కాపాడుకోమనీ, ప్రాణాలు దక్కించుకోమనీ హితవు చెప్పాడు. రావణుడు ఉగ్రుడై హనుమంతుని తోకకు నిప్పు పెట్టమని ఆదేశించాడు. కాలిన తోకతో హనుమంతుడు లంకను దహించి, మరొక్కమారు సీతను దర్శించి, మరల వెనుకకు ప్రయాణమై మహేంద్రగిరి పై వ్రాలాడు.

"చూచాను సీతను" అని జరిగిన సంగతులన్నీ సహచరులకు వివరించాడు. ఆపై అంతా కలసి సుగ్రీవుడు, రామలక్ష్మణులు ఉన్నచోటకు వచ్చి సీత జాడను, ఆమె సందేశమును వివరించారు. ఆపై చేయవలసినది ఆలోచించమని కోరారు.
యుద్ధకాండ
హనుమంతుడు చేసిన మహోపకారానికి రాముడు "ఇంతటి క్లిష్టకార్యమును మరెవ్వరు సాధింపలేరు. మా అందరి ప్రాణములను నిలిపిన ఆప్తుడవు నీవు. నీవంటి దూత మరొకరు లేరు. గాఢాలింగనము కంటె నీకు నేనేమి బహుమానము ఇవ్వగలను" అని హనుమను కౌగిలించుకొనెను . తరువాత అందరూ తర్కించి యుద్ధమునకు నిశ్చయించారు. లంకానగరం స్వరూపాన్ని, భద్రత ఏర్పాట్లను వివరంగా రాముడికి హనుమంతుడు చెప్పాడు.

శరణు జొచ్చిన విభీషణుని మిత్రునిగా ఆదరించమని హనుమంతుడు సలహా ఇచ్చాడు. సరైన సమయము చూసి, నీలుని నాయకత్వములో బ్రహ్మాండమైన కపిసేన దక్షిణమునకు పయనమై సాగరతీరము చేరుకొన్నది.

వానరవీరులకు, రాక్షస సేనకు మధ్య మహాభీకరమైన యుద్ధం ఆరంభమైంది. ఆ యుద్ధంలో అనేకమంది రాక్షసులు హనుమంతుని చేతిలో మరణించారు. అలా హనుమ చేత నిహతులైన రాక్షసులలో ధూమ్రాక్షుడు, అకంపనుడు, దేవాంతకుడు, త్రిశిరుడు, నికుంభుడు వంటి మహావీరులున్నారు.

రావణుని శక్తితో మూర్ఛిల్లిన లక్ష్మణుని హనుమంతుడు జాగ్రత్తగా ప్రక్కకు తీసికొని వచ్చాడు. తరువాత రాముడు హనుమంతుని భుజాలమీద ఎక్కి రావణునితో యుద్ధం చేశాడు. కుంభకర్ణుడు కూడా హతమైన తరువాత ఇంద్రజిత్తు ప్రయోగించిన బ్రహ్మాస్త్రం వల్ల చాలా మంది వానరులు హతులయ్యారు. రామ లక్ష్మణులు, మిగిలిన వానరసేన వివశులయ్యారు. వారిని విభీషణుడు, హనుమంతుడు వెదుకసాగారు. అప్పుడు జాంబవంతుడు కొద్దిగా తెలివి తెచ్చుకొని "అంజనాకుమారుడు ఆంజనేయుడు చిరంజీవిగానే ఉన్నాడు గదా?" అని అడిగాడు. అలా అడిగినందుకు విభీషణుడు ఆశ్చర్యపడగా జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు "హనుమంతుడు సజీవుడుగా ఉంటే వానరసేన చచ్చినా బతికి తీరుతుందన్నమాటే. దీనికి వ్యతిరేకంగా జరిగితే మేము బ్రతికియున్నా మృతులమే! వేగంలో వాయువుతోనూ, పరాక్రమములో అగ్నితోనూ సరిసమానుడయిన హనుమంతుడుంటేనే మాకు ప్రాణాలపై ఆశ ఉంటుంది" అని జాంబవంతుడు హిమాలయపర్వతం మధ్యలో ఉన్న ఓషధీ పర్వతము మీది సంజీవని ఓషధులను తీసుకు రమ్మని హనుమను కోరాడు.

జాంబవంతుని కోరికపై హనుమంతుడు రామ చంద్రునికీ, సాగరునికీ నమస్కరించి, తానే ఒక పర్వతంలా పెరిగి సుదర్శనంలా ఆకాశంలోకి దూసుకుపోయాడు. ఆకాశమార్గాన సంజీవని పర్వతం మీదికి వెళ్లి ఓషధులకోసం వెదకసాగాడు. ఓషధులు కనిపించనందున హనుమ ఆ పర్వతాన్ని సమూలంగా ఎత్తిపట్టుకొని, నింగిలో మరో సూర్యునిలా, యుద్ధరంగానికి వచ్చాడు. రామ లక్ష్మణులూ, మిగిలిన వానరులూ సృహలోకి వచ్చారు. విగతులైన వానరులు కూడా పునరుజ్జీవితులైనారు. తరువాత మళ్ళీ పర్వతాన్ని తీసికొని వెళ్ళి హనుమంతుడు యథాస్థానంలో ఉంచి వచ్చాడు.

తరువాతి యుద్ధంలో లక్ష్మణుని చేతి లో ఇంద్రజిత్తు మరణించాడు. మరునాటి యుద్ధంలో రావణుని శక్తికి లక్ష్మణుడు మూర్ఛిల్లాడు. రాముడు దుఃఖితుడయ్యాడు. సుషేణుని కోరికపై హనుమంతుడు మరలా హిమాలయాలలో ఉన్న ఓషధుల పర్వతం సంజీవని ని తీసుకొని రాగా ఆ ఓషధులను ప్రయోగించి సుషేణుడు లక్ష్మణుని స్వస్థునిగా చేశాడు.

ఆపై జరిగిన భీకర సంగ్రామంలో రామునిచేత రావణుడు అంతమయ్యాడు. యుద్ధానంతరం రాజ్యాభిషిక్తుడైన విభీషణుని ఆజ్ఞతో హనుమంతుడు లంకలో ప్రవేశించి సీతకు విజయ వార్త చెప్పాడు. సీత అగ్ని ప్రవేశానంతరం సీతారామలక్ష్మణులు అయోధ్యకు వచ్చారు. వైభవంగా పట్టాభిషేకం జరిగింది.
శ్రీరాముడు సీతకొక నవరత్నాలూ పొదిగిన ముత్యాల దండను ఇచ్చాడు. అప్పుడు సీత శ్రీరామచంద్రుని ఇంగితం గుర్తించి ఒకజత గొప్ప విలువైన వస్త్రాలూ, గొప్ప ఆభరణాలూ హనుమంతునకిచ్చింది. అంతటితో తృప్తి తీరక ఆమె తన మెడలో ఉన్న ముత్యాల హారం తీసి చేతబట్టుకొని ఒకసారి రాముడినీ, మరొకసారి వానరుల్నీ చూడసాగింది.
సీత మనసు తెలిసికొన్న శ్రీ రాముడు "జానకీ! బలమూ, పరాక్రమమూ, బుద్ధీ ఉండి, నీకు అమితానందం కలిగించినవారికి ఆ ముత్యాలసరం ఇమ్ము" అన్నాడు. అన్న మరుక్షణంలోనే దాన్ని సీతమ్మతల్లి హనుమంతుని చేతిలో పెట్టింది. హారం తో హనుమంతుడు చంద్రకాంతి తగిలిన తెల్ల మబ్బులా ప్రకాశించాడు.

సంకలనం: కోటి మాధవ్ బాలు చౌదరి

14, మే 2020, గురువారం

హనుమంతుడు వివరించిన " భక్తి రహస్యము " - Hanuman, Anjaneyudu, Bhakti Rahasyamu

హనుమంతుడు వివరించిన  " భక్తి రహస్యము " - Hanuman, Anjaneyudu, Bhakti Rahasyamu
శ్లో||  హరిః ఓం|| వాచకః ప్రణవోయస్య క్రీడా వదఖిలం జగత్‌
       శ్రుతివాఙ్మానసాతీతం వందే దేవకీ సుతమ్‌ ||
భక్తి : అఖండమైయున్న సత్య వస్తువు భ్రాంతి వలన నానాత్వముగా గోచరించుచుండగా, విభక్తమైన వ్యష్టి జీవుడు, తిరిగి సమష్టి రూపమైన ఈశ్వరునియందు స్నేహ భావముతో దగ్గరై సుఖమునందుటను భక్తి అందురు. ఈ విధముగా భ్రాంతి రహితమై అఖండ సహజ స్వరూపమైన పరమాత్మ లక్షణముగా ఉండిపోవుటను పరాభక్తి లేక మోక్షము అందురు.

ప్రపత్తి : భగవంతునిపై విశ్వాసముతో తన భారమును ఆయనపై ఉంచినట్టి శరణాగతి, అంతా భగవదేచ్ఛ నాది అనేదేమీ లేదు అని నిశ్చింతగా యుండుటను ప్రపత్తి అందురు. కైంకర్యమే ప్రపత్తి.
  •  ప్రపర్ణులు : భక్తులు
  •  నాయనారులు : శివ భక్తులు
  •  ఆళ్వారులు : విష్ణు భక్తులు
  •  భాగవతోత్తముడు : దేవునికి చెందినవాడు. భగవదనుభూతి పొందివాడు. భగవంతునితో సమానమైనవాడు.
  •  శేషి : భగవంతుడు
  •  శేష భూతులు : భగవంతుని చేతిలో ఆయన కార్యక్రమము నిమిత్తము ఆయనకు పనిముట్టుగా నున్నవారు.
  •  దేవుడు : స్వయముగా ప్రకాశించుచూ వ్యాప్తమైయున్నవాడు. అది నిరుపాధికమైన ఆది మధ్యాంత రహితమైన జ్ఞాన ప్రకాశ రూపము.
  •  వాసు దేవుడు : అన్నిటియందు తాను వశించుచు, అన్నిటినీ ప్రకాశింప జేయుచూ, అన్నీ తనయందే వసించుచుండగా, తాను మాత్రము స్వయం ప్రకాశరూపుడైనవాడు. సర్వమును ప్రకాశింపజేయుచు, వ్యాప్తమై యున్నవాడు.
  •  భగవంతుడు : భగములు కలవాడు భగవంతుడు. భగము అనగా జ్ఞానము, వైరాగ్యము, ఐశ్వర్యము, శ్రీ, యశస్సు, ఆనందము అను ఆరు లక్షణములు.
  •  షడ్గుణైశ్వర్యుడు : జ్ఞానము, వైరాగ్యము, ఐశ్వర్యము, శ్రీ, యశస్సు, ఆనందము అనే ఆరు లక్షణములు కలవాడు.
  •  దేవతలు : ఈశ్వర చైతన్యము యొక్క విభూతులే దేవతలు. ఆ చైతన్యము యొక్క ఒక్కొక్క తరంగము ఒక్కొక్క దేవతగా పిలువబడును.
  •  వైశ్వ దేవులు : ఏ పరమాత్మ చైతన్యము ఈ విశ్వమంతా విరాజమానమై చిత్కళలుగా వెలుగొందుచున్నదో, ఆ కళలే వైశ్వ దేవులు.
  •  సురులు : మంచిని తీసుకొనుచు, మంచి స్వభావులుగా ఉన్నవారు దేవతలు.
  •  అసురులు : చెడును తీసుకొనుచు, చెడు స్వభావులుగా ఉన్నవారు రాక్షసులు.
  •  శివ : శుభము, మంగళము, శాశ్వతమైన స్థిరత్వముగా నున్నవాడు అనగా జ్ఞాన స్వరూపుడు.
  •  శంకర : శుభమును, కైవల్యమును చేకూర్చువాడు
  •  రుద్ర : రుత్‌+ద్ర = దుఃఖమును నశింప జేయువాడు
  •  పరమేశ్వర : సృష్టికి మూలాధారము
  •  మహేశ్వర : సర్వ భూతాంతర్యామి, సర్వ ప్రాణాధిపతి
  •  ఈశ : సర్వ స్వతంత్రుడు, ప్రభువు అయిన కేవలాత్మ, పరమాత్మ
  •  అగ్నిహోత్ర : ప్రాణుల శరీరములలో అగ్ని రూపముగా ప్రకాశించే ఆత్ముడు.
  •  సప్త జిహ్వలు : పంచ వాయువులు, మనస్సు, బుద్ధి. ఈ ఏడు అగ్ని హోత్రుని సప్త జిహ్వలు.
  •  విఘ్నేశ్వర రూపము : మనోసాధన, అంతఃసాధన, ప్రాణ క్రియాసాధన, జీవసాధన, ఆత్మ సాధన అనెడి పంచ సాధనలలో పంచ విధములగు విఘ్నములు కలుగును. వాటిని తొలగించుకొనే సాధన చేసి భగవత్సాక్షాత్కారము పొందవలెను. ఈ సాధన పంచకమే విఘ్నేశ్వర రూపము.
  •  ప్రజాపతి : జీవాత్మలు అనెడి అనేకత్వమునకు ప్రభువు.
  •  హృషీకేశ : హృషీకములనగా ఇంద్రియములు. ఈశ అనగా ప్రభువు. ఇంద్రియములను జయించియున్న ప్రభువే హృషీకేశుడు.
  •  గోవింద : జీవులను లేక భూమిని ఉద్ధరించువాడు
  •  విష్ణువు : కేవల చైతన్య వ్యాపకత్వము, సర్వమూ తానై సర్వముగా వ్యాపించియున్న పరబ్రహ్మ. మొదటిది చేతనాంశము. రెండవది ఆభాసాంశము.
  •  వైకుంఠము : కుంఠితము కానిది. అనగా దోషములు లేనిది. మోక్ష ధామము.
  •  హరి : ఇంద్రియోన్ముఖమైన వృత్తులను హరింపజేయువాడు.
  •  నారాయణ : న+అరాః+అయన = దోషములు లేని నిలయము = త్రిగుణ దోషములు లేనిది = మోక్షము = పరబ్రహ్మ.
  •  మాధవుడు : మా+ధవుడు = లక్ష్మి+పతి = లక్ష్మీపతి, ప్రకృతి+ప్రభువు=  ప్రకృతిని జయించిన పురుషుడు.
  •  రామ : విశుద్ధ సత్వము వలన కలిగిన ఆనందము, తనలో తాను రమించువాడు. ఇతరులను రమింపజేయువాడు కూడా.
  •  ఆత్మా రాముడు : తనలో తాను రమించు ఆత్మ స్వరూపుడు.
  •  దుర్గ : దుర్లభమైనది, అతి కష్టము చేతనే పొందదగినది. దుర్గతి నుండి రక్షించునది అనగా సద్గతిని కలిగించునది.
  •  సరస్వతీ : స+రసవతీ= విద్యలన్నింటిలోను సారము, రసము అయిన విద్యా రూపము. ఆధ్యాత్మిక విద్యా రూపమును జ్ఞాన సరస్వతి అందురు.
  •  శ్రీ : విష్ణువు నుండి వెలువడి, జీవజగత్తులను ఆక్రమించిన చైతన్య ప్రకాశము, మోక్షమనే సంపదనిచ్చునది. శ్రీ అనగా శక్తి త్రయము. నిర్గుణ పరమాత్మను సగుణముగా చూపే శక్తి.
  •  లక్ష్మీ : జీవులలో వ్యాపించియున్న చైతన్య ప్రకాశము. జీవులలో ఆత్మగా పిలువబడే విష్ణుసాన్నిధ్యమునకు గొనిపోవునది. లక్ష్యమును సిద్ధింప జేయునది లక్ష్మీ. ఈ లక్ష్మీ యనునది మొదట మంచితనము వలన కలిగి పెద్దరికము వలన పెరిగి దక్షత వలన పాదుకొనునది. నిగ్రహము కారణముగా నిలిచియుండి లక్ష్య సిద్ధి కలిగించును.
  •  లక్ష్మీదేవి మెచ్చే గుణములు : గురు భక్తి, దేవ పితృ పూజలు, సత్యమును పలుకుట, దానశీలత, పరధన పరదారలను కోరకుండుట, నిజ బ్రాహ్మణ భక్తి, పగటిపూట నిద్రించకుండుట, వృద్ధులను, పేదలను, బలహీనులను, స్త్రీలను ఆదరించుట, శుచి, అతిధులకంటే ముందుగా భుజించకుండుట, వారు తినగా మిగిలినది తినుట మొదలగునవి.
  •  లక్ష్మీదేవి మెచ్చని గుణములు : ధర్మమును వదలుట, అరిషడ్వర్గమునకు లోబడుట, బలి బిక్షలు పెట్టకుండుట, గర్వము, క్రూరత్వము దురుసుగా మాట్లాడుట మొదలగునవి.
  • ⭄ లక్ష్మీదేవిని వృద్ధి పొందించుట : బుద్ధి, ధైర్యము, నీతి, శ్రద్ధ, వినయము, ఓర్పు, శాంతి, మరియు ఎనిమిదవదైన లక్ష్మీదేవి. ఈ దేవతలు లక్ష్మీని వృద్ధి చెందించును. లక్ష్మీ దేవినే శ్రీ అని, భూతి అని కూడా అందురు.
కృష్ణ:
  • కృష్‌+ణ = ఎల్లప్పుడూ ఉండునది+ఆనంద రూపము=సదానంద రూపము.
  • కృష్‌+ణ= భూమి + నివృత్తి = ఐహిక భోగ నివృత్తి = మోక్షము, పరబ్రహ్మ
  • కృష్‌ అనగా కర్షణ శక్తి, తనలోనికి ఆకర్షించుకొనుట అనెడి కర్షణ శీలి. అనగా భక్తులకు తనతో ఐక్యతను ప్రసాదించేవాడు.
  • ఆరాధన : రాధ్‌ అనగా తృప్తి. ఆరాధ్‌ అనగా తృప్తిపరచుట. ఆరాధన అనగా భగవంతునికి ప్రీతి కలిగించుట. రాధ అనగా భగవత్ప్రేమ స్వరూపిణి.
  • భరత : ప్రకాశము, జ్ఞానముల పై రతి, లేక ఆసక్తుడైయున్నవాడు. జ్ఞాన విషయములో ఆసక్తమైయున్న దేశము భారత దేశము.
  • ముప్పది మూడు కోట్ల దేవతలు : అష్ట వసువులు, ఏకాదశ రుద్రులు, ద్వాదశ ఆదిత్యులు, ఇంద్రుడు, ప్రజాపతి కలిసి ముప్పది మూడు. వారి వారి గణములతో కూడి ముప్పది మూడు కోట్ల దేవతలు.
పంచాయతనము లేక పంచ మూర్తులు :
  • 1. స్వర్ణముఖీ నదిలో అమ్మవారి శిలలు
  • 2. కొండలలోని స్పటికములనుండి సూర్య భగవానుని రూపములు
  • 3. నర్మదానదిలో శివలింగములు
  • 4. గండకీ నదిలో విష్ణు సాలగ్రాములు
  • 5. గోమతీ నదిలో వినాయకుని శిలలు
  • పంచామృతము : ఆవు పాలు, ఆవు పెరుగు, ఆవు నెయి, తేనె, నారికేళ జలము (లేక నీరు)
  • పంచగవ్యము : గోవుకు సంబంధించిన పాలు, పెరుగు, నేయి, పేడ, పంచితము (మూత్రము)
విభూతి :
1. గోమయమును భస్మము చేయగా వచ్చినది.
2. రావి, మోదుగ పుల్లల భస్మము
విభూతి యొక్క పవిత్రత, విభూతి ధారణ ఫలితములు : గోమయ భస్మమునకు ఐదు పేరులు.
  • 1. విభూతి : ఆధ్యాత్మిక శక్తినిచ్చును గనుక విభూతి యని పేరు. సద్యోజాత - ఐశ్వర్యము నిచ్చును, సద్యోజాతము నుండి భూమి, భూమి నుండి నిర్వృత్తి. నిర్వృత్తి నుండి కపిల వర్ణముగల నంద అనే గోవు పుట్టెను. ఆ గోవు  యొక్క గోమయము నుండి విభూతియను భస్మమును చేయుదురు.
  • 2. భస్మము : సర్వ పాపములను దహించునది గనుక భస్మము అని పేరు. అఘోర - పాపహరణ చేయును. అఘోర నుండి అగ్ని, అగ్ని నుండి విద్య, విద్యనుండి రక్త వర్ణము గల సురభియను గోవు పుట్టెను. దాని గోమయము నుండి భస్మమును చేయుదురు.
  • 3. భసితము : బోధ అనగా జ్ఞానమును కలిగించునది గనుక భసితము అని పేరు. వామదేవ - తేజోవంతము చేయును. వామదేవ నుండి నీరు, నీరు నుండి ప్రతిష్ఠ, ప్రతిష్ఠ నుండి కృష్ణ వర్ణముగల భద్ర అనే గోవు పుట్టెను. గోమయమునుండి భసితమును చేయుదురు.
  • 4. క్షారము : ఆపదలను పోగొట్టును గనుక క్షారము అని పేరు. తత్పురుష - పాపహరణము చేయును. తత్పురుష నుండి వాయువు, వాయువు నుండి శాన్తి, శాన్తి నుండి శ్వేత వర్ణముగల సుశీల అనే గోవు పుట్టెను. దాని గోమయమునుండి క్షారమును చేయుదురు.
  • 5. రక్ష : భూత, ప్రేత, పిశాచ, బ్రహ్మ రాక్షసులు, అపస్మారకము, సంసార భయముల నుండి రక్షించునది గనుక రక్ష అని పేరు. ఈశాన - సంసార భయనాశనము చేయును. ఈశాన నుండి ఆకాశము, ఆకాశము నుండి శాంత్యాతీతము, శాంత్యాతీతము నుండి చిత్ర వర్ణముగల సుమన అనే గోవు పుట్టెను. దాని గోమయ భస్మమే రక్ష అని పేరు గలది అయ్యెను.
  •          (సద్యోజాత, అఘోర, వామదేవ, తత్పురుష, ఈశానులు ఐదును మహేశ్వరుని యొక్క పంచరూపములు. నిర్వృత్తి, ప్రతిష్ఠ, విద్య, శాన్తి, శాన్త్యాతీతములనెడివి పంచ కళలు)
  •               గోవు సర్వ దేవతామయము. గోమయము శక్తిమంతము. శివుడు సృష్టించిన జగత్తులో ద్వంద్వములతో కూడిన భ్రమ ఉన్నది. శివుడనగా జగద్విషయక అగ్ని రూపము. విభూతి ద్వంద్వరూప భ్రమను భస్మము చేయగల శక్తి గలది. అగ్ని - విభూతిల కలయిక శివ-శక్తుల కలయిక. కనుక విభూతి ధారణ వలన శివక్త్యైక్యము సిద్ధించును గనుక అది పవిత్రము.
శ్రీ మహా విష్ణుతత్త్వమును ఎరిగినవారు : 
  •  1. మహేశ్వరుడు 
  •  2. ప్రజాపతి 
  •  3. కుమార స్వామి 
  •  4. కపిలుడు 
  •  5. నారదుడు 
  •  6. భీష్ముడు 
  •  7. మనువు 
  •  8. బలి 
  •  9. జనకుడు 
  • 10. ప్రహ్లాదుడు 
  • 11. వ్యాసుడు 
  • 12. శుకుడు. ఈ పండ్రెండు మందికే పూర్తిగా తెలుసునని ప్రతీతి.
భగవద్గీతను అప్పటికప్పుడు విన్నవారు :
  • 1. కర్మ రంగములో పరిణతి పొందిన అర్జునుడు. తనలోని రజోగుణమును శుద్ధపరచుకొని అజ్ఞానావరణను తొలగించుకొనెను.
  • 2. పూర్తిగా తమో గుణములో మునిగియున్న ధృతరాష్ట్రునికి మమకార వ్యామోహములకు కారణమైన పుత్రులు, రాజ్యము వదలిపోయినవి.
  • 3. సాకార నిష్ఠలో ఇష్టదైవమును దర్శించిన ఆంజనేయుడు, నిరాకార తత్త్వములో విలయమయ్యెను.
  • 4. దివ్య దృష్టితో తెలుసుకున్న జితేంద్రియుడైన సంజయుడు ధృతరాష్ట్రునికి బోధించుటకు వినియోగించెను.
  • 5. సర్వజ్ఞుడైన వ్యాసమహర్షి భగవద్గీత అమూల్య సందేశమును మహా భారతములో పదిలపరచి, భావి తరములకు అందించెను.
  • దేవతలు వశమగు విధము : భక్తి, బలి, నమస్కారము, హోమము, మంత్రము, యజ్ఞముల వలన వశమగుదురు. సాహసము, ఎదురించుట వలన వశము గారు
  • మంత్రము : దైవమును, ఆత్మను తెలియజేయునది.
  • మంత్రార్థము : దైవమనగా, లేక ఆత్మయనగా ఏమి అర్థమో దానిని తన లక్ష్యముగా తెలియుట.
  • మంత్రాతీతము : ఎవరు తెలుసుకొను ప్రయత్నము చేయుచున్నారో, వారు లేకుండా పోయి, దైవముగాని ఆత్మగాని స్వతస్సిద్ధమై యుండుట.
  • శ్రీ దక్షిణామూర్తి : జ్ఞాన స్వరూపుడు
  • శ్రీ దత్తాత్రేయులు : బోధ స్వరూపుడు
  • శ్రీమన్నారాయణ : మోక్ష ప్రదాత
  • శ్రీ సూర్య భగవానుడు : ఆరోగ్య ప్రదాత
  • శ్రీ గాయత్రీ మాత : వేదమాత
అత్రి అనసూయ పుత్రులు :
1. బ్రహ్మ ఆశీస్సులతో సోముడు
2. శివుని ఆశీస్సులతో దుర్వాసుడు
3. విష్ణువు ఆశీస్సులతో దత్తాత్రేయులు జన్మించిరి. వీరిలో దత్తాత్రేయులు మాత్రమే త్రిమూర్తుల లక్షణములన్నీ కలిగియుండెను.

శమంతక పంచకము :
పరశురాముడు మదోన్మత్తులైన క్షత్రియులను 21 పర్యాయములు దండెత్తి సంహరించెను. వారి రక్తమును 5 మడుగులలో ఉంచి పితృ తర్పణము చేసెను. పితృ దేవతలు శమించి, వారు పరశు రాముని శమించని కోరగా అతడు శాంతించెను. అందువలన ఈ 5 మడుగులకు శమంతక పంచకమని పేరు కలిగెను. ఈ ప్రాంతమునకే కురుక్షేత్రమని పేరు. అధర్మాన్ని శిక్షించి, ధర్మాన్ని రక్షించుట కొఱకు కురుక్షేత్రమే యుద్ధ క్షేత్రముగా శ్రీకృష్ణ పరమాత్మచే నిర్ణయించబడెను.

ఇష్టా పూర్తములు : 
  • ఇష్టములనగా అగ్ని హోత్రాది శ్రౌత కర్మలు. యజ్ఞ యాగాదులు, సహస్రానామార్చనలు, ఏకాగ్ర చిత్తముతో పరమాత్మను హృదయపూర్వకముగా ఆరాధించుట, పూజించుట మొదలగునవి.
  •          పూర్తములనగా బావులు, చెరువులను త్రవ్వించుట, శుభ్రము చేయుట, త్రాగునీటి వసతి, వైద్య వసతి సహాయములను అందించుట. అనగా సహజీవుల సౌఖ్యము కొఱకు చేసే కర్మలు. వీటిని నారాయణ సేవగా సర్వమూ భగవత్స్వరూపమేనని చేసే కర్మలు. భక్తుని చిత్తము పవిత్రమగును. స్వార్థము పోయి సమష్ఠి భావమును పొందును. ఇష్టా పూర్తముల వలన ఇహలోక పరలోక సుఖములు కలుగును. అందుకొఱకు పునర్జన్మ తప్పదు. ఈ సత్కర్మలు సత్త్వగుణమును పెంపొందింపజేయును.
అవతారముల విశిష్టత :
  • 1. రామాయణ భాగవతములలో నారాయణుడు అవతరించి, నరుణ్ణి ఉద్ధరించెను. ఇవి నారాయణుని చరిత్రలు.
  • 2. భారతములో నారాయణుడు అవతరించి తన శక్తి వలన, తన సారధ్యము వలన నరుడే శక్తిని పుంజుకొని, నారాయణుని స్థాయికి ఎదిగి తరించెను. ఇది నరుని చరిత్ర.
అవతార సంభవము :
  • పూర్వ సృష్టిలోని ప్రాణుల కర్మభోగములనిచ్చుట కొఱకు, ఈశ్వరుడు సంసిద్ధమైనప్పుడు తగిన కాలమందు, ఈ జగత్తు ఉత్పత్తియగుగాక అని సంకల్పము జనించును. అప్పుడు జగత్తు సృష్టించ బడును. జగత్పాలన చేసెదను గాక అని ఈశ్వరునిలో సంకల్పము కలిగిన వెంటనే జగత్తు రక్షింపబడుచున్నది. ఆ పాలనా కల్పము మధ్యలో ఉపాసకుల ఉపాసనా బలము వలన రామ లేక కృష్ణ అనబడే అవతారము ప్రతీతియగు గాక అని సంకల్పము ఉదయించినప్పుడు అవతారము ప్రతీతమగును. ఇతడు జీవుల వలె కర్మాధీనము కాదు, భూత పరిణామము కాదు. ఈశ్వర చేతనమును ఆశ్రయించినట్టి మాయాపరిణామముగా అవతారుని దేహము ప్రతీతియగును.
  •          శిష్టుల పుణ్య ఫలితమైన సుఖ హేతువు, దుష్టుల పాప ఫలితమైన దుఃఖ హేతువు అవతార కల్పితమునకు కారణము. తిరిగి పుణ్య ఫలితముగా శిష్టులను రక్షించుట, పాప ఫలితముగా దుష్టులను శిక్షించుట, ఆయా అవతారుని యొక్క కర్తవ్యమై యుండును. జీవన్ముక్తులందరు అవతారులు కాదు. ఈశ్వరుడు తన చైతన్యాంశతో మాయాకల్పితమగు శరీరమందు చేరుట వలన, అది అవతారమని చెప్పబడును. ఈశ్వరుని సంకల్పముననుసరించి, ఇచ్ఛయించిన కార్యము ముగిసినంతనే ఈశ్వర చైతన్యాంశము ఆ అవతారుని శరీరము నుండి నిర్గమించును. ఇదియే అవతారుని శరీర విసర్జన.
  •          అవతారుని లోక వ్యవహారము లీలా విలాసము. శరీర ధారణ సమయములో కూడా స్వస్వరూప అపరోక్షానుభూతికి ఆటంకము కాదు. ప్రకృతిని ఉపకరణగా తీసుకొని యోగమాయచేత దేహ రూపములతో ప్రతీతియగుటను అవతరించుట లేక సంభవించుట అందురు.
భగవంతునికి అర్చన చేయుటకు కర్మకాండలు :
  • 1. వైదికము : వేదోక్తములైన మంత్రములతో కూడినది.
  • 2. తాంత్రికము : భౌతిక సంబంధమైన విధి విధానముల (తంతువుల)తో  కూడినది.
  • 3. మిశ్రమము : మంత్ర తంత్రములు రెండూ కలిపి అర్చించుట.
పూజా విధానము:
భగవంతునితో అనుసంధానమునకు దీక్ష తీసుకున్న భక్తుడు ఎటువంటి కాపట్యము లేకుండా, విద్యుక్తములైన పెద్దల ప్రవచనములను శాస్త్ర యుక్తముగా, విధి విధానములను అనుసరించి చేయవలెను. తనయొక్క స్వస్వరూపుడే అయివున్న భగవంతుడిని తనకు ప్రీతికరమైన నామ రూపములతో పూజించవలెను.

పూజకు ప్రతీకలు :
1. ప్రతిమలు 2. పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రములు (భూమి). 3. అగ్ని 4. సూర్యుడు 5. తీర్థము, పుణ్యనది, కలశ జలము, 6. హృదయము.

ప్రతిమలు :
  • 1. శిలామయము 
  • 2. దారు(కొయ్య)మయము 
  • 3. లోహమయము 
  • 4. లేప్యముగాని చందనముతో గాని చేసినవి 
  • 5. లేఖ్యము అనగా వర్ణ చిత్రములు, పటములు 
  • 6. మణిమయము 
  • 7. సైకతము (ఇసుకతో చేసినవి) 
  • 8. మనోమయము. 
  • వీటన్నిటియందు భగవంతుడు వేంచేసియున్నాడని భావించవలెను.వీటికి ఆవాహన ఉద్వాసనలు లేవు.
         కాని అస్థిరమైన ప్రతిమలు అనగా మట్టితో గాని, పిండితో గాని, పసుపుతో గాని చేసిన వాటికి ఆవాహనాది షోడశోపచారములు చేసి, ఉద్వాసన పలికి పవిత్ర స్థలములో నిమజ్జనము చేయవలెను. ఈ విగ్రహములు మనోనిగ్రహము కొఱకే.

పూజలు ఫలవంతమగుటకు పవిత్రముగా ఉండవలసినవి:
  • 1. దేశము : శరీరము, పరిసరములు, పుణ్యక్షేత్రములు, వనములు, ఆశ్రమములు, నదీ తీరములు, దేవాలయములు, మొదలగు ప్రదేశములు శుచిగా ఉండవలెను.
  • 2. కాలము  : ఉదయ సాయం సంధ్యాకాలములు, బ్రహ్మీముహూర్తము, పుణ్య తిథులు, ఏకాదశి, పౌర్ణమి, మార్గశిర మాసములు పవిత్రము.
  • 3. ద్రవ్యము : అనాఘ్రాణిత తాజా పుష్పములు, అక్షితలు, తమలపాకులు, చందనము, కర్పూరము, సాంబ్రాణి, ఊదొత్తులు, పసుపు, కుంకుమ మొదలుగునవి పవిత్రము.
  • 4. కర్త : భక్తి, సత్త్వ గుణము, శ్రద్ధ, వినయము, శరణాగతి, నిష్కపటము, శమాదిషట్క సంపత్తి, యమనియమములు మొదలగునవి కర్తలో ఉండవలెను.
  • 5. మంత్రము : గురు ముఖతా ఉపదేశించబడిన మంత్రము ఫలవంతమగును.
భగవదారాధన:
  • 1. బింబము : విగ్రహ రూపములోనికి ఆవాహన చేసి పూజించుట
  • 2. కుంభము : కలశములోనికి ఆవాహన చేసి పూజించుట
  • 3. మండలము : ధాన్యరాశిపైకి ఆవాహన చేసి పూజించుట
  • 4. కుండము : అగ్నిని మంత్రపూతము చేసి ప్రజ్వలింపజేసి ఆహుతులను అర్పించుట.
విగ్రహారాధన:
ప్రతిమలన్నీ ప్రాణరూపుడైన ఈశ్వరుని ప్రతీకలు. ఋషులు వారి ధ్యానములో దర్శనము పొందిన రూపములన్నింటినీ విగ్రహముల రూపములలో స్థాపన చేసి, సాధారణ భక్తులు వాటిమీద శ్రద్ధ, నిష్ఠలతో ఆకర్షణ పూర్వకముగా పూజలు చేయవలెనని నిర్దేశించినవి. సాకార పూజ చేయుచూ చేయుచూ పోగా ఈశ్వరుని మీద భక్తిశ్రద్ధలు పెరిగి సమయము ఆసన్నమైనప్పుడు ఆత్మ సాధనలోకి మారునని ఋషుల సంకల్పము.

పుణ్య క్షేత్రములు:
  • 1. స్వయం వ్యక్తములు : భగవంతుడు స్వయంగా వెలసినవి. ఉదా : తిరుమల, అహోబిలము, వేదాద్రి, జంబుకేశ్వరుడు
  • 2. దివ్య క్షేత్రములు : దేవతలచే ప్రతిష్ఠింపబడినవి. ఉదా : శ్రీకూర్మము, మధురాంతకము
  • 3. ఆర్షములు : ఋషి ప్రతిష్ఠితములు. ఉదా : ద్వారకా తిరుమల, శ్రీశైలము, మంగళగిరి
  • 4. సైద్ధ్యములు : సిద్ధులచే ప్రతిష్ఠింపబడినవి. ఉదా : శ్రీరంగము, కాంచీపురము, చిదంబరము
  • 5. ప్రాకృతములు : పూర్వీకులచే ప్రతిష్ఠింపబడినవి. ఉదా : శ్రీకాళహస్తి, సింహాచలము
  • 6. నవీనములు : ఇటీవల మానవులచే క్రొత్తగా నిర్మింపబడుచున్నవి. ఉదా : షిరిడీ సాయినాధ దేవాలయములు
సాధకునకు ఆలంబనలు:
విగ్రహములను ప్రతీకలుగా, ఓంకారాదులను, స్తోత్రములను వాచకముగా పెద్దలచే ఏర్పాటు చేయబడినవి. ఇవి మనో పరిధిలోని సాధనలు.

  • భక్తి సాధనలు: పూజలు, స్తోత్రములు, జపము, తీర్థాటనము, పారాయణ, భజనలు, వ్రతములు, దాన ధర్మములు, సేవ, దీక్ష, యజ్ఞములు, క్రతువులు, స్వాధ్యాయము, పురాణ శ్రవణము, భాగవత రామాయణ గ్రంథ పఠనము, తపస్సు, సాధు దర్శనము, సత్సంగము మొదలగు సత్కర్మలు.
  • భగవంతుని పొందుటకు సాధన: ప్రప్రథమముగా భగవంతుడున్నాడని, అనుగ్రహించునని విశ్వాసముండవలెను. విచారణచేత ఆ విశ్వాసమును బలపరచుకొని ఆయనను చేరవలెననే తపన కలుగవలెను. ఆ తపన భక్తిగా మారవలెను. భక్తివలన శ్రద్ధ కలుగవలెను. విశ్వాసము, భక్తి, శ్రద్ధ ఈ మూడింటి వలన వినయము వచ్చును. ఆ వినయమే అహంకార నాశనమునకు దారి తీయును. అహంకారము నశించగానే భగవదనుభూతి కలుగును. అప్పుడు ఉదయించే జ్ఞానము వలన తానే భగవంతుడై యుండును.
  • అనన్య భక్తి: అనేకత్వములో భగవంతుని ఏకత్వము నెరుగుట. అన్యములేని పరమాత్మ సర్వదా సర్వత్రా ప్రకాశించుచున్నాడని నిశ్చయ జ్ఞానము కలుగుట. భ్రూమధ్యమందు గాని, బ్రహ్మరంధ్ర పర్యంతము లక్ష్యముంచి, ఆ భగవంతుని తదేక నిష్ఠతో ధ్యానించుట. జీవసాక్షియైన భగవంతుని తెలుసుకునే చరమ దశయే అనన్య భక్తి.
  • ముఖ్య భక్తి: శాంత రూపము, ముఖ్య రూపము, భక్తునిలోనే కేవలమైన ఆంతరిక అనుభూతి. వీరు తీర్థస్నానములకు పవిత్రతను కలిగించెదరు. సర్వశాస్త్రములకు ప్రమాణమును కలిగించెదరు. సకల కర్మలను పావనము చేయుదురు. వారి తపో మహిమచేత తీర్థములకు, క్షేత్రములకు పవిత్రత కలుగును. అవి భక్తుల పాపములను హరించును. అందువలన భక్తులు క్షేత్ర తీర్థ మహిమలను, వాటికి కారణమైన ఋషుల చరిత్రను తెలుసుకొని వారి భక్తిని వృద్ధి చేసుకొనవలెను. తీర్థయాత్రలు వినోదయాత్రలు కాకూడదు.

పరాభక్తి లక్షణములు:
  • 1. పరప్రేమ స్వరూపము, మనస్సు ద్రవీభూతమై ప్రేమాకారమగుట
  • 2. అమృత స్వరూపము, తనలో తాను రమించుట
  • 3. పరమ తృప్తి, పరమశాంతి, పరమానందము
  • 4. విషయాసక్తి లేనిది, ఏదీ కోరనిది
  • 5. భక్తితో మనస్సు సవికల్పమై యుండుట, ఏకాంత భక్తి రూపము
  • 6. సర్వమును భగవత్‌ లీలా విలాసమనే దృష్టి కలుగుట.
  • 7. తనలో భగవంతుడు ప్రతీతి అగుట, భగవత్సాక్షాత్కారము
  • 8. లౌకిక వేద విహిత వ్యాపారములు నిరోధించబడుట
  • 9. సకల వ్యాపారములు భగవత్‌ కైంకర్యమగుట, భగవద్వియోగ భయము
  • 10. భక్తి ఇంద్రియములకు సోకి, కర్తృత్వరహితమగుట, భగవత్‌ ఉన్మత్తత
  • 11. అనాది కర్మలు నశించుట, లౌకికమైన రాగాదులు లేకుండుట
  • 12. తన్మయత, మైమరపు, ఆర్ధ్రత చెందిన హృదయము
  • 13. భగవద్భక్తిలో తెంపును, వియోగమును భరించలేకుండుట
  • 14. సాలోక్యాది ముక్తులు మొదలగునవి పరాభక్తి లక్షణములనబడును.

శ్రు||  భక్త్యావినా బ్రహ్మజ్ఞానం క దాపి నజాయతే |
                                               - మహానారాయణోపనిషత్‌
తా|| భక్తి లేనిచో బ్రహ్మ జ్ఞానము ఎన్నటికీ లభించదు.


శ్లో||  దేహ బుద్ధ్యా-స్తి దాసో-హం | జీవ బుద్ధ్యాత్వ దంశకః
       ఆత్మ బుద్ధ్యా  త్వమే వాహమితి | మే నిశ్చితామతిః
                                                    - శ్రీ సీతారామాంజనేయ సంవాదము
తా||  దేహాత్మాభిమానమున్నప్పుడు నేను నీకు దాసుడను. జీవాత్మాభిమాన మున్నప్పుడు నీలోని అంశమగుదును. ఈ రెండభిమానములు వదలినప్పుడు ''కూటస్థుడే నేను'' అని నిశ్చయమై మనకిరువురకును భేదమే లేదు. ఈ విధముగా మీ అనుగ్రహము వలన నాయందు నిశ్చయమైనది.
 - శ్రీ ఆంజనేయులు చెప్పినది.

సంకలనం: చల్లపల్లి